Aandachtspunten voor samenwonende bouwers

Aandachtspunten voor samenwonende bouwers

Recht en financiën

Als samenwoners samen een bouwgrond willen kopen of een huis bouwen, moeten ze met een aantal zaken rekening houden.

De geheimen van de mede-eigendom

Als u als ongehuwd samenwonenden samen een bouwgrond koopt, behoort die u beiden in mede-eigendom (ook: onverdeeldheid) toe. Hoe u de eigendomsrechten precies verdeelt, kunt u zelf bepalen: 50-50, 75-25, een andere verhouding. Als u de aankoop van de grond financiert met een lening, kunt u de eigendomsrechten verdelen op basis van het gedeelte dat elk van u terugbetaalt.

Als u de grond contant betaalt, kunt u rekening houden met ieders inbreng. Leg de eigendomsverdeling als het even kan al vast in de onderhandse verkoopovereenkomst. De verdeling moet in ieder geval in de notariële akte staan, anders wordt verondersteld dat u allebei voor de helft eigenaar bent.

Tontine of beding van aanwas

Als u als ongehuwd samenwonenden gezamenlijk een eigendom koopt en n van u beiden overlijdt, moet de andere soms zware successierechten betalen. Om dat te voorkomen, kunt u in de aankoop een tontinebeding of beding van aanwas inlassen. Dit beding bepaalt dat het deel van wie eerst overlijdt, zal toekomen aan de langstlevende.

In dit geval moet deze laatste geen successierechten betalen op dit deel, maar alleen de registratierechten van 12,5% betalen. Voorwaarde voor een tontinebeding of een beding van aanwas is dat beide partners een zekere gelijkheid in leeftijd en een evenwichtige inbreng moeten hebben. Als dat niet het geval is, kan de overeenkomst worden beschouwd als een schenking, waarop de langstlevende partner wellicht hoge schenkingsrechten zal moeten betalen. Ook kunnen bepaalde erfgenamen van de overleden partner op dat ogenblik de tontine betwisten.

Niet overal even interessant

De tontine-oplossing is vooral interessant in Brussel en Wallonië waar de successietarieven tussen vreemden gaan van 30% tot 80%. In Vlaanderen zijn ongehuwd samenwonenden wat de successietarieven betreft sinds 1 januari 2001 gelijkgesteld met gehuwden. Voorwaarden zijn dat het om wettelijk of feitelijk samenwonenden gaat.

Feitelijk samenwonenden zijn een of meerdere personen die op de dag van het openvallen van de nalatenschap al minstens n jaar ononderbroken samenwonen met de overledene, om wiens nalatenschap het gaat. Het gaat dus niet alleen om ongehuwde of homoseksuele koppels, maar ook om broers, zussen, pastoor en meid, et cetera.

Het samenwonen kunt u bewijzen aan de hand van een uittreksel uit het bevolkingsregister, waaruit blijkt dat de overledene en de overlevende partner al minstens n jaar voor het overlijden onafgebroken op hetzelfde adres waren ingeschreven. Ook moet de overlevende partner bewijzen dat hij al die tijd een gemeenschappelijke huishouding heeft gevoerd met de overledene.

Wettelijke samenwoning

Wettelijke samenwoning is alleen van toepassing op twee mensen die er uitdrukkelijk voor kiezen. Bij deze koppels zijn alle combinaties mogelijk (m/v, m/m, v/v), en binnen deze combinaties zijn er evenmin beperkingen: het kan gaan om een ‘echt’ koppel, maar ook om een vader/zoon et cetera.

Voorwaarden zijn dat de twee samenwonenden een verklaring afleggen dat ze wettelijk willen samenwonen; dat geen van beide partners gehuwd is of een andere wettelijke samenwoning heeft; dat beide partners bekwaam zijn om contracten aan te gaan. De verklaring van wettelijke samenwoning moet schriftelijk gebeuren bij de ambtenaar van burgerlijke stand van de gemeenschappelijke woonplaats en moet aan een aantal formele vereisten beantwoorden.

Opgelet als u kinderen hebt

De tontine brengt mee dat de grond geen deel uitmaakt van uw nalatenschap. Uw kinderen of ouders kunnen dus geen rechten doen gelden als u overlijdt. Soms is dat interessant, bijvoorbeeld voor gescheiden personen die kinderen hebben uit een vorig huwelijk.

Om te voorkomen dat uw kinderen helemaal geen rechten meer hebben op het onroerend goed, kunt u kiezen voor een tontineformule die beperkt is tot het vruchtgebruik van het goed. In dit geval erven de erfgenamen het aandeel van de eerst overledene in “blote eigendom”. Ze kunnen het met andere woorden niet laten verkopen zolang de andere partner leeft. Een tontine kan ook problemen geven als de relatie stukloopt. U mag het onroerend goed immers pas opnieuw verkopen wanneer alle betrokkenen het daarmee eens zijn.

Wat als u achteraf wilt huwen?

Als u van plan bent te trouwen maar voordien een bouwgrond koopt, kunt u het perceel later in de huwelijksgemeenschap brengen via een huwelijkscontract. Als u een onroerend goed hebt gekocht met tontinebeding en achteraf toch besluit te trouwen, kunt u het tontinebeding laten opheffen.

Daarvoor hebt u wel de tussenkomst van de verkoper nodig. laat in de oorspronkelijke aankoopakte opnemen dat de verkoper een onherroepelijke volmacht geeft om de tontineformule later te wijzigen of op te heffen. Als u een bouwgrond koopt met een tontinebeding of beding van aanwas, kunt u dit beding later ook toepassen op de woning die u daarop bouwt. Als u een voorkeur hebt voor deze regeling, laat u dat liefst al opnemen in de aankoopakte van de bouwgrond.

Tips

Als twee partners een goed in mede-eigendom verwerven, wordt dat door beiden samen beheerd. Met andere woorden: om de bouwgrond weer te verkopen of er een hypotheek op te nemen, is de toestemming van beide partners nodig.

Ongehuwd samenwonenden kunnen slechts van elkaar erven als ze een testament ten gunste van elkaar opstellen. Als ze dat niet doen, gaan de eigendomsrechten van degene die eerst overlijdt over op diens erfgenamen (bv. ouders, kinderen).

Extra: Recht van natrekking

Het recht van natrekking bepaalt dat de eigenaar van een grond ook eigenaar wordt van alles wat op deze grond werd of wordt gebouwd. Als alleen uw ongehuwde partner eigenaar is van de grond, zal het huis dat u beiden daarop bouwt, automatisch zijn eigendom worden. De grondeigenaar kan wel op voorhand de onverdeelde helft van zijn eigendomsrechten op de grond verkopen aan zijn partner, zodat beide partners eigenaar zijn van de grond van de woning die achteraf op deze grond wordt gebouwd.

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels