Buitenverlichting: hoe pak je het aan?

Buitenverlichting en -verwarming

Licht op het terras, in de tuin en rond de woning zorgt niet alleen voor meer veiligheid en comfort, het laat ons toe om langer te genieten van een warme zomeravond.

Licht op het terras, in de tuin en rond de woning zorgt niet alleen voor meer veiligheid en comfort, het laat ons toe om langer te genieten van een mooie, warme zomeravond. Buitenverlichting, hoe pak je dat eigenlijk aan? Waarop moet je letten? Wij zetten u op weg.

Binnen en buiten worden in onze moderne architectuur steeds nauwer met elkaar verbonden. Niet alleen de materialen voor binnen worden dezelfde als deze voor buiten, ook de verlichting wordt gelijkaardig. Binnen en buiten worden als het ware één leefwereld. Vandaag worden we bovendien geconfronteerd met klimaatproblemen: energieverbruik en -besparing zijn hot item geworden. Daarom zijn er nu autonome lichtbronnen die overdag zonne-energie opslaan in batterijen en die energie ‘s avonds en ‘s nachts gebruiken voor verlichting.

Verlichting plannen

Tuinverlichting improviseer je niet. De verschillende delen van de tuin vragen immers om aangepast licht.

Basisverlichting is vooral nuttig: geplaatst aan de oprit en de inkom zodat bewoners en bezoekers zonder kans op ongelukken toegang hebben tot de woning. Gekoppeld aan een bewegingssensor, die het licht aanschakelt als een persoon binnen de reikwijdte van de sensor komt, biedt dit bovendien het voordeel dat de lamp niet onnodig brandt (wat dus energie bespaart) en dat ongewenste bezoekers niet ongemerkt tot vlak bij de woning kunnen komen. Basisverlichting is ook handig aan het terras en aan het tuinpad om zonder problemen naar composthoop of tuinhuisje te kunnen gaan.

Sfeerverlichting is aangewezen om te genieten van lange zomeravonden, ook nadat de zon ondergegaan is. Het is een achtergrondverlichting die nooit verblindend mag werken.

Accentverlichting vestigt de aandacht op interessante objecten of elementen op het terras of in de tuin. Het einde van het terras kan zo duidelijk aangegeven worden, of een mooie boom of plantengroep kan benadrukt worden.

De aanleg

De verlichting van grotere tuinen gaat samen met de tuinaanleg. Je tuinarchitect of een verlichtingsspecialist kan je hierbij helpen. Vraag advies van bij het begin van je bouwplannen. Het voorzien van wachtzekeringen, wachtbuizen en wachtkabels is niet zo duur en het bespaart achteraf veel problemen.

Het is trouwens aangewezen om minstens de bekabeling te voorzien bij de aanleg van je tuin. Het zou jammer zijn om te gaan spitten in een mooi aangelegde en volgroeide tuin. De kabels worden dan in afwachting gelegd zodat je later de verschillende lampen kan aansluiten.

Voor kleinere tuinen kan je makkelijker zelf een verlichtingsplan opstellen in functie van de inplanting van het terras, het tuinpad en het tuinhuisje. Vraag wel aan de installateur van de elektrische installatie om hiervoor reeds een verliesstroomschakelaar, zekeringen en wachtbuizen te voorzien tot aan het terras of tot aan het begin van je tuin. Idem voor verlichting aan je oprit of inkom.


Enkele praktische tips:

Voer graafwerken bij voorkeur uit in het najaar. Zo krijgt de natuur de tijd om te bekomen.

Graaf nooit dwars doorheen het gazon om kabel te besparen: de grond zal altijd iets verzakken na een tijdje en dan blijft nog jaren lang zichtbaar waar je de kabels hebt ingegraven. Blijf daarom langs de rand van het gazon, volg een tuinpad,…

Gebruik het juiste type kabel (zie kader) en gebruik een sleuf (een buis) voor het doortrekken van de kabel. Er bestaat speciaal gekleurd gaas dat je boven de sleuf plaatst: bij latere graafwerken (aanplantingen bv) word je daardoor verwittigd van de aanwezigheid van de kabel en vermijd je problemen.

Maak nooit ondergrondse verbindingen (hoewel dat technisch wel kan mits je de verbindingsdozen opvult met een speciale hars). Die verbindingen zijn later niet of moeilijk bereikbaar en aan te passen.

Voor verlichtingsdoeleinden kan je kabel gebruiken met een doorsnee van 1,5 mm2 voor de geleiders. Bespaar hier echter niet: gebruik kabel van 2,5 mm2, dan kan je er ook stopcontacten op aansluiten. Handig voor de elektrische grasmachine, heggeschaar of ander elektrisch gereedschap dat je in de tuin wil gebruiken.

Zonder kabels

Tuinlampen zonder bekabeling voor sfeerverlichting kennen een sterke opkomst en een democratisering van de prijs. Ze zijn volledig autonoom dankzij ingebouwde zonnecellen die één of meerdere ingebouwde batterijen opladen. Ze zijn ook uitgerust met een schemerdetector die bij de invallende duisternis de ingebouwde leds activeren.

Voordeel: je kan ze overal plaatsen, op voorwaarde dat ze zoveel mogelijk zon krijgen en zo weinig mogelijk of geen schaduw. En je kan ze ook makkelijk verplaatsen vermits er geen kabels zijn. Leds hebben een hoge lichtopbrengst bij een beperkt vermogen, met andere woorden ze gebruiken weinig stroom. Daardoor kan een sfeerverlichting met leds lang blijven branden met kleine batterijtjes. Opgelet: met de meeste toestellen uit deze categorie blijft de verlichting beperkt tot een relatief zwakke sfeerverlichting.

Nadeel: vermits zij op zonne-energie werken zullen ze na een donkere of duistere dag weinig of geen licht geven. Op donkere herfst- of winterdagen zal er dan ook weinig of geen sfeerverlichting zijn ‘s avonds. Je zou eventueel de batterijen kunnen opladen met behulp van een lader (aangesloten op het lichtnet), maar dat is zeer omslachtig en niet praktisch.

Zuinig graag

Comfort en energiebewustzijn kunnen samengaan. Zo kan je opteren voor een sfeerverlichting met spaarlampen. Ze geven een zacht, niet verblindend licht en hun energieverbruik ligt stukken lager dan deze van gloeilampen of halogeenlampen. Ze gaan bovendien langer meer.

In de winter of als de temperatuur onder de 5°C daalt, zal het langer duren voor ze hun maximale lichtopbrengst geven, maar het is weinig waarschijnlijk dat je op die momenten lang buiten blijft.

Er bestaan spaarlampen met ingebouwde schemerdetector die automatisch aangaan als het donkerder wordt en automatisch uitschakelen als het lichter wordt. Let dan wel op met spots die in de nabijheid staan: hun werking en hun licht kunnen de schemerdetector activeren en de ermee uitgeruste lampen kunnen uitschakelen.

Tip: Verlichting op een zomeravond zal ook ongewenste gasten aantrekken: motten en insecten. Er bestaan lampen die door hun kleurenspectrum minder insecten aantrekken, zoals bijvoorbeeld Insecta van Osram.

Ook de ledverlichting kent stilaan opgang als sfeerverlichting of oriëntatieverlichting. Grote voordelen zijn de extreem lange levensduur, het lage verbruik, de mogelijkheid om met kleur te spelen en een veelheid aan modellen. Nadeel blijft nog altijd de iets hogere prijs, al is de trend dalend. De led evolueert snel en kent steeds nieuwe toepassingen. Eéntje daarvan vind je bv op de webshop www.led1.de (enkel Duits of Engels) met een systeem van gevelverlichting.

Automatisering

Je kan een schakelaar binnenshuis voorzien die alle tuinverlichting in- of uitschakelt of je kan er meerdere voorzien zodat je kan kiezen welke delen van de buitenverlichting aangaan. De elektronica biedt bovendien heel wat mogelijkheden om dit te automatiseren.

Een tijdschakelaar laat je toe om het moment van inschakelen en het moment van uitschakelen te bepalen. Handig als je op vakantie gaat want eventuele ongewenste bezoekers kunnen door deze verlichting denken dat er toch iemand in de woning is.

Een schemerschakelaar zal de lampen automatisch in werking stellen als het donkerder wordt en ze uitschakelen als het lichter wordt. Dit biedt het voordeel dat bij het lengen van de dag de lampen niet onnodig vroeg aan gaan.

Een bewegingssensor zal de lampen in werking stellen als er iemand in zijn detectieruimte komt.

Bovendien kunnen sommige van deze schakelaars geïntegreerd worden in of gecombineerd worden met een domoticasysteem.

En het prijskaartje?

Tuinverlichting vind je in alle maten, stijlen en prijsklassen. Van goedkoop tot matig in doe-het-zelfzaken en van matig tot zeer duur in gespecialiseerde winkels. Bij deze laatste vind je dan wel het neusje van de zalm en de laatste nieuwigheden zowel wat betreft kwaliteit als wat betreft design. De keuze wordt een kwestie van persoonlijke smaak, de stijl van je woning en aan de maat van je portefeuille.

Jef Sels

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels