De technische aspecten van domotica

De technische aspecten van domotica

Connectiviteit en domotica

Domotica is het automatiseren van een woning met behulp van elektronica. Domotica is er zeker niet alleen voor de verlichting.

Domotica is het automatiseren van een woning met behulp van elektronica. Niet alleen de verlichting, maar alle toestellen die elektrisch gestuurd worden: verwarming, alarmsystemen, communicatie, rolluiken, hekkens, (garage)poorten…

Domotica komt van de samentrekking van domus (woning in het Latijn) en elektronica en kan omschreven worden als het geheel van middelen in de woning die de elektrisch bestuurbare apparatuur met elkaar integreren en dit met als doel het verhogen van comfort, veiligheid, communicatie en rationeel energiebeheer.

Basiseisen van een installatie

Integratie is de onderscheidende factor van een domotica-installatie vergeleken met een traditionele elektrische installatie. De integratie van verschillende systemen en toestellen maakt coördinatie mogelijk. Zo zal bijvoorbeeld bij het openen van een slaapkamerraam de verwarming in die kamer automatisch uitgezet of lager gezet worden.

Een goede domotica-installatie moet flexibel zijn. De gebruiker moet zelf de basisfuncties kunnen wijzigen. Bij het uitdenken van een installatie is het moeilijk in te schatten welke bedieningsfuncties je waar wil hebben. Slechts nadat je enkele weken of maanden in je woning geleefd hebt, zal je met zekerheid weten welke bedieningstoetsen waar moeten komen.

De functie van een bedieningstoets veranderen is met sommige domoticasystemen eenvoudig. Je start gewoon je PC op en past de functie van de betreffende toets aan. Geen hak- of breekwerk. Snel, gratis en efficiënt. Maar andere systemen eisen dat de installateur langskomt om een dergelijke kleine aanpassing te doen. Flexibiliteit wordt dan wel heel duur, als je vaak wil veranderen.

Praktische overwegingen

Hoe zien domoticadrukknoppen er in je huis uit? In vele gevallen heb je slechts één of twee drukknoppen nodig om de functies in een ruimte te bedienen. In een toilet bv., is er vaak slechts één functie (licht aan-/uitschakelen) en heb je slechts één drukknop nodig.

Soms heb je zelfs geen drukknop meer nodig en kan je die vervangen door een aanwezigheidssensor. Van zodra je in de betreffende ruimte komt, gaat het licht automatisch aan en na enkele minuten ook terug weer uit. Je hoeft niets te doen en toch kan je niet vergeten het licht te doven.

Veel functies, veel drukknoppen: ’t zou wat van het goede te veel worden. Daarom hebben sommige fabrikanten speciale paneeltjes ontworpen met meerdere toetsen op een beperkte oppervlakte. Er bestaan ook aanraakschermen in verschillende formaten waarop je alle functies in de woning kan besturen (en bekijken). Dergelijke bedieningseenheden vallen onder de namen ‘toetsenpaneel’, ‘aanraakscherm’, ‘aanraakvenster’, ‘touch screen’…

Naast deze vast in de muur geplaatste bedieningselementen zijn er uiteraard ook verschillende vormen van afstandsbediening. Bij bepaalde merken hoef je geen afzonderlijke ontvangers voor de afstandsbediening aan te kopen. Deze zijn standaard in de bedieningspaneeltjes in de muur aanwezig. Koop je later een afstandsbediening aan dan hoef je niets te kopen of te vervangen.

Domotica moet het comfort verhogen. Het systeem moet dan ook eenvoudig te bedienen zijn. Sommige domotica-installaties zijn zo ingewikkeld dat zelfs een elektronicaspecialist zijn weg kwijtraakt. Domotica moet ondergeschikt zijn aan zijn gebruikers en niet andersom. Een domotica-installatie waarbij je constant moet nadenken hoe je een bepaalde functie moet bedienen, is per definitie een slechte domotica-installatie.

Kabels en leidingen blijven nodig

Een betrouwbaar domoticasysteem heeft draden en kabels nodig. Je kan dit voorzien bij een ingrijpende verbouwing of bij nieuwbouw. In een bestaande woning kan je wel via draadloze bediening lichtpunten of stopcontacten besturen, maar zonder hak- en breekwerk kan je niet veel verder gaan.

Wil je aan aanwezigheidssimulatie doen of als je graag elektrisch bediende gordijnen wil, dan wordt nog altijd verkeerdelijk gedacht dat dit eenvoudig te realiseren is met een draadloze afstandsbediening. Dit kan natuurlijk niet zo eenvoudig, omdat elk toestel ook elektrische energie moet krijgen en dit kan enkel via een kabel.

Zo kan je een douche ook achteraf inbouwen, maar als je geen watertoevoer en -afloop hebt voorzien, dan zal je moeten breken om leidingen en buizen aan te brengen. Met domotica is dit hetzelfde: je moet dus ook minstens ‘voorzien’ en wachtbuizen plaatsen naar die plekken waar je later een elektrische aansluiting zal nodig hebben. Je moet dan ook starten met een basisinstallatie domotica die je later kan uitbreiden.

Domotica: zelf doen?

Uit wat vooraf gaat, kan je zelf het antwoord vinden. Tenzij je goed op de hoogte bent van zowel de elektrische installatie als van elektronische toestanden kan je niet in je ééntje een domotica-installatie plaatsen.

Wat je wel kan doen is, beroep doen op firma’s die domotica-installaties als zelfbouwpakket leveren. Samen met hen en de techniekers van de firma formuleer je je wensen en verlangens en in functie daarvan leveren zij de schema’s en materialen die je dan zelf moet plaatsen.

Voor het in bedrijf stellen komt een technieker te plaatse om alle aansluitingen uit te voeren die nog moeten gebeuren. Zij zorgen ook voor de tekeningen en andere documenten die je moet overhandigen aan de firma die controle van je elektrische installatie komt uitvoeren.

Sommige domotica-installateurs zal je er ook toe kunnen overhalen om het werk op te splitsen: hij maakt samen met jou het installatieplan volgens jouw wensen en jij kan zorgen voor het uitslijpen van de muren, het plaatsen van de gaines en het trekken van de draden (op aanwijzing van de installateur). Vervolgens zal de installateur zorgen voor de plaatsing en aansluiting van de installatie.

Op die manier kan je heel wat geld besparen en heb je toch een garantie voor een goede installatie.

Tekst Jef Sels

Opgepast

Bij domotica werken we niet meer met schakelaars die in twee posities kunnen staan, maar met drukknoppen die steeds terugkomen naar dezelfde positie. Het lijkt raar, maar met dergelijke drukknop heb je meer mogelijkheden dan met een ‘ouderwetse’ op-/neerschakelaar.

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels