Duurzame ontwikkeling en duurzaam bouwen

Duurzaam bouwen, Recht en financiën

Duurzame ontwikkeling en duurzaam bouwen is meer dan een mooi woord of een trend, en is zeker niet het verhaal van wereldverbeteraars.

Duurzame ontwikkeling en duurzaam bouwen is meer dan een mooi woord of een trend, en is zeker niet het verhaal van wereldverbeteraars.

Duurzame ontwikkeling is een zeer ruime visie op hoe we verantwoord met onze wereld kunnen omgaan. Dit gaat veel verder dan ons huis en ons leven nu. Het wil zorg dragen voor een leefbare, veilige, flexibele en gezonde omgeving zonder een claim te leggen op het leven van de volgende generaties. Dit lijkt allemaal heel logisch en evident, maar eigenlijk vraagt het een drastische en revolutionaire verandering van onze manier van denken, leven en wonen.

Duurzame ontwikkeling besteedt aandacht aan onze levensstijlen en gaat na of ze in de tijd (toekomstige generaties) en in de ruimte (ook binnen het grotere geheel: onze wijk, gemeente, stad, de regio, het land) op elkaar afgestemd kunnen worden op economisch, sociaal en milieuvlak. Er wordt rekening gehouden met:

· op economisch vlak: de prijs, de gecreëerde tewerkstelling…;

· op sociaal vlak: de levenskwaliteit, de veiligheid, de gezondheid van producent en gebruiker, de toegankelijkheid;

· op milieuvlak: de hoeveelheid ingenomen ruimte, het energieverbruik bij productie, de energie die nodig is voor het gebruik zelf van het product, incl. mobiliteit, de veroorzaakte vervuiling…

Bij duurzame ontwikkeling speelt duurzaam (ver)bouwen en wonen een grote rol. Ons huis gebruikt immers vrije ruimte en grondstoffen, wij gebruiken water en energie, en zorgen voor afval. In een duurzaam huis houden we rekening met

· de gebruikte materialen,

· de technieken en uitrusting,

· de energie,

· het milieu,

· het comfort,

· de toegankelijkheid,

· de kostprijs,

· afval.

Bron: Brundtland report, UNO, 1987

Waarom bouwen we duurzaam?

Kyoto protocol

De rechtstreekse verbranding van fossiele energie in de vorm van gas of stookolie of de indirecte verbranding in de vorm van elektriciteit, is één van de hoofdoorzaken van de uitstoot van broeikasgassen. De aarde warmt op door de uitstoot van die gassen.

Het gevolg van de opwarming laat zich nu al voelen: de seizoenen worden warmer, dieren en planten raken het noorden kwijt, stijging van natuurrampen, het ijs van de polen smelt, waardoor het peil van wereldzeeën gaat stijgen… Als we zo blijven doorgaan, komt de leefbaarheid van de aarde in het gedrang. Hoog tijd dus om stappen te zetten en onze verantwoordelijkheid te nemen.

Het Kyoto protocol werd in de Japanse stad Kyoto in 1997 opgesteld en door de meeste geïndustrialiseerde landen ondertekend. Zij zagen de noodzaak in om de uitstoot van broeikasgassen sterk te verminderen en kwamen tot een akkoord om die uitstoot wereldwijd met gemiddeld 5,2 % te verminderen ten opzichte van het niveau in 1990.

De EU bepaalde dat België tegen 2012 de uitstoot van zijn broeikasgassen met 7,5 % moet verminderen.

Energie is niet eindeloos en duur

De bronnen van onze fossiele energie (gas, aardolie, steenkool) geraken uitgeput. Er is maar een bepaalde hoeveelheid aanwezig in de aardbodem. De industrie, maar ook wijzelf (door onze levensstijl), gebruiken er enorme hoeveelheden van. Het gevolg laat niet op zich wachten: hoe schaarser iets is, hoe duurder het wordt. De energieprijzen zijn verschrikkelijk duur aan het worden. De prijs van stookolie is met 100 % gestegen op een paar jaar tijd.

De oplossing? We gaan zuinig om met de fossiele energie en zoeken naar alternatieven in de hernieuwbare energie (zon, wind, biomassa, waterkracht…)

Natuurlijke grondstoffen

Niet alleen onze fossiele energie, maar ook de bronnen van veel grondstoffen die nodig zijn om bouwmaterialen te produceren, raken uitgeput. Klei, hout, zink, natuursteen… zijn de basis van veel bouwproducten (baksteen, vloertegels, ramen en deuren, dakbedekking). Deze natuurlijke stoffen zijn bijna overal ter wereld aanwezig. Natuursteen werd miljoenen jaren geleden gevormd door stolling of afzetting, klei werd door de zee en de rivieren afgezet in de laaggelegen gebieden. We kunnen niet blijven tropische bossen kappen om hout te krijgen zonder doordacht te herbebossen. Eens deze natuurlijke rijkdom er niet meer is, dan houdt het op.

Hoe gaan we van hieraf verder?

De ecologische voetafdruk

Hoe meer energie we erin stoppen om een product te krijgen waar we het willen hebben, hoe groter de impact van het product op het milieu is. Dat is de ecologische voetafdruk.

Duurzaamheid zorgt voor een minimale impact op het milieu.

Een voorbeeld

We willen een tafel in een exclusieve tropische houtsoort.

· Het bos met die houtsoort wordt in Afrika of Azië ontgonnen.

· Dat kan een verwoestende invloed hebben op het natuurlijke milieu ter plaatse als er zonder zorg geoogst wordt en er geen heraanplanting van nieuwe bomen komt.

· Het hout wordt vervoerd via vrachtboot/vrachtwagen tot bij onze plaatselijke houthandelaar (verbruik van stookolie, vervuiling van het milieu).

· Het hout gaat naar de meubelmaker en wordt daar ver- en bewerkt en tot bij ons gebracht (vervoer, machines, middelen om het hout te conserveren, te kleuren…).

· Na een aantal jaar is de tafel uit de mode: hij moet het huis uit.

· Maar we krijgen hem zelfs aan de straatstenen niet kwijt . Uiteindelijk belandt hij in het containerpark, of we maken er brandhout van…

Deze tafel heeft een grote ecologische voetafdruk.

We kunnen niet eindeloos blijven ontginnen, produceren, verbruiken en wat niet meer nuttig is, op de afvalberg gooien, zonder aan recycleren of een tweede leven te denken.

Het wettelijke kader

Omdat de bouwsector in België verantwoordelijk is voor 50 % van het verbruik aan natuurlijke grondstoffen, 40 % van het energieverbruik en voor 30 % van de CO2-uitstoot was het duidelijk dat hier eenduidige richtlijnen moesten komen.

De Energieprestatieregelgeving (EPB)

Met de Energieprestatieregelgeving zijn er maatregelen genomen binnen het energiedomein. Energie is in België een regionale bevoegdheid. In de drie Gewesten worden de richtlijnen in verschillende procedures en in uiteenlopende termijnen vertaald.

Het Vlaams Gewest

Sinds 1 januari 2006 geldt in Vlaanderen de Energieprestatieregelgeving voor nieuwbouw- en verbouwde woningen waarvoor een bouwaanvraag ingediend wordt. Elke nieuwbouw moet een bepaald niveau van thermische isolatie of K-peil en energieprestatie of E-peil halen. Het E-peil gaat veel verder dan het K-peil en is afhankelijk van o.a. isolatie, verwarming, ventilatie, zonne-energie…

Bij verbouwingen moet je zorgen dat de thermische isolatie en de installaties in het verbouwde deel het niveau van de energieprestatieregelgeving halen.

Hoe voldoe je aan deze regelgeving?

Je creëert een energiezuinige en gezonde woning met meer comfort die voldoet aan de Energieprestatieregelgeving als je let op het volgende.

· Je bouwt zo compact mogelijk en houdt rekening met de oriëntatie.

· Je zorgt voor voldoende en de juiste thermische isolatie.

· Je woning wordt luchtdicht afgewerkt.

· Er is een energiezuinig ventilatiesysteem.

· Je plaatst een hoogrenderende installatie voor verwarming en warm water.

· Je benut zoveel mogelijk zonnewarmte.

Op het eind van het verhaal mag het E-peil van je woning maximaal E-100 en het K-peil maximaal K-45 zijn.

Het Waals Gewest

De eerste fase van het EPB-decreet wordt op 1 september 2008 van kracht. In grote lijnen zal de EPB-regelgeving in Wallonië dezelfde zijn als die in Vlaanderen.

Het thermische isolatiepeil K van de woning/gebouw mag niet hoger liggen dan K45.

De energieprestatie E van de woning/gebouw mag niet hoger liggen dan E-100.

EPB past hier wel in een bredere context van ecologisch wonen en is ook gericht op het sensibiliseren van de bevolking met o.a. de energieloketten, het project “Bouwen met Energie”, de nieuwe REA+ (uitbreiding van de bestaande renovatiepremies bij energiebesparende maatregelen) en nieuwe premies…

Vanaf 1 september 2009 worden de energieprestatiecertificaten ingevoerd. Het energieverbruik van een gebouw zal in Wallonië wel uitgedrukt worden in kWh/m² of in liters stookolie of in m³ gas per m² en per jaar. Dit maakt het makkelijker om de energieprestatiecertificaten van verschillende gebouwen met elkaar te vergelijken.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de EPB-regelgeving op 1 juli 2008 van kracht voor nieuwbouw en renovaties. Het energieprestatiecertificaat wordt in 2009 verplicht meegeleverd bij verkoop of verhuur van een woning/gebouw.

De EPB van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is vergelijkbaar met de EPB-richtlijnen in Vlaanderen met een belangrijk verschil: het energiepeil E mag niet hoger liggen dan E-80. In een stedelijke omgeving met veel rijwoningen kom je vlugger aan het E-peil E100, maar daarnaast blijkt ook dat Brussel een zeer grote energieverbruiker is. Om beide in evenwicht te houden heeft men een hogere eis gesteld aan het maximumenergieverbruik.

ExtraOp welke gebouwen heeft EPB betrekking?

Er zijn kleine verschillen tussen de gewesten, maar grosso modo mogen we stellen dat de energieprestatieregelgeving geldt voor:

nieuwe gebouwen voor menselijke activiteit: woningen, kantoren, scholen, ziekenhuizen;

renovaties van meer dan 1 000 m² met een bouwvergunning, met uitzondering van geklasseerde gebouwen en gebedshuizen;

renovaties van minder dan 1 000 m² die een bouwvergunning vereisen.

Wat is het energieprestatiecertificaat?

Het energieprestatiecertificaat is een document waarin het energieniveau van een gebouw wordt vastgelegd. Het informeert kandidaat-kopers of kandidaat-huurders over de isolatiewaarde en energieprestatie van de woning. Zij kunnen op die manier makkelijker panden met elkaar vergelijken. Het maakt deel uit van de verkoopakte of wordt aan het huurcontract toegevoegd.

Wat houdt het in?

De woning krijgt een “energiecijfer” dat rekening houdt met de oriëntatie, de compactheid, de isolatiewaarde van de verschillende onderdelen (muren, dak, ramen…), de installatie voor verwarming en warm water, de ventilatie…

Het energieprestatiecertificaat geeft ook (niet-bindende) tips over maatregelen die het energiecoëfficiënt kunnen verbeteren. Het blijft 10 jaar geldig en kan op elk moment worden aangepast als er maatregelen worden genomen om de isolatie of het energieverbruik te verbeteren.

Het energieprestatiecertificaat zal verplicht worden bij verhuur en verkoop van een woning. Bij het ter perse gaan van dit boekje is de exacte datum vanaf wanneer het certificaat verplicht wordt, nog niet gekend. De voorlopige data zijn: bij verkoop normaal gezien in de loop van het laatste kwartaal van 2008. Bij verhuur: normaal gezien vanaf 1 januari 2009. Momenteel worden wel al energieprestatiecertificaten toegekend aan nieuwbouwwoningen die volgens de energieprestatieregelgeving gebouwd zijn.

Woningen met een lage energieprestatie en een hoge isolatiewaarde zullen zonder twijfel meer waard zijn op de huizenmarkt!

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels