Een oude verwarmingsketel vervangen

Een oude verwarmingsketel vervangen

Elektriciteit, Energie, Energiebronnen, Energies

Je verouderde verwarmingsketel laten vervangen, is een verstandige keuze. Maar welke oplossing kies je het best nu het energielandschap volop verandert? Is gas nog overal een optie? Is de keuze voor stookolie nog relevant? Kan hernieuwbare energie voor het nodige comfort zorgen in alle bestaande woningen? Of ga je het best voor een combinatie van energiebronnen? Al deze vragen verdienen onze aandacht.

Wacht niet tot het te laat is!

Is je oude verwarmingsketel echter aan vervanging toe, dan wacht je best niet tot wanneer hij effectief de geest geeft. Een oude ketel vervangen doe je immers niet snel-snel, en ook overstappen naar een andere brandstof doe je niet zomaar. Is je ketel tussen 15 en 25 jaar oud, dan begin je de vervanging ervan best voor te bereiden. Naargelang de staat en de ouderdom van je verwarmingsinstallatie kan je immers 30 tot 40 procent energie en veel geld besparen. Althans, als je niet over één nacht ijs gaat en alle mogelijke oplossingen zorgvuldig vergelijkt.

Blijf je bijvoorbeeld verwarmen met stookolie of kies je liever voor aardgas, een warmtepomp, een combinatie van stookolie en hernieuwbare energiebronnen of propaangas? Zijn je energiebehoeftes nog altijd dezelfde of liggen ze lager omdat je geïnvesteerd hebt in isolatie of dubbele beglazing? Al deze vragen moet je eerst beantwoorden voor je een nieuwe verwarmingsketel kan kiezen.

Een globale energieaudit is een goede leidraad bij deze oefening. Deze audit analyseert de verschillende mogelijkheden om je woning te optimaliseren – zoals de vervanging van je cv-ketel – en bepaalt een volgorde van prioriteiten. In ieder geval dien je in de eerste plaats de verwarmingsbehoefte van je woning te verlagen: door de gebouwschil te isoleren, de luchtdichtheid te verbeteren, een betere regeling van het verwarmingssysteem… Deze ingrepen openen de deur voor verwarmingsoplossingen die anders totaal uitgesloten zouden zijn. Een verwarmingsketel kan bijvoorbeeld enkel op lage temperatuur werken (in combinatie met vloerverwarming bijvoorbeeld) als de muren van je woning niet te koud zijn, net zoals een warmtepomp enkel zin heeft als het gebouw juist geïsoleerd is.

Verder denken dan enkel de vervanging van je oude ketel is dus noodzakelijk. Pas nadat je alle mogelijke scenario’s hebt overwogen en de verschillende oplossingen hebt berekend, zal je met kennis van zaken kunnen kiezen.

Welke brandstof?

De keuze van de brandstof is een bepalende factor voor het rendement van de ketel en voor het installatie- en gebruiksgemak. De meest gekozen brandstoffen voor verwarmingsketels zijn aardgas, stookolie en hout (houtblokken of pellets).

  • Gas

Gas is de minst vervuilende fossiele brandstof voor cv-ketels. De combinatie van aardgas met een condensatieketel zorgt voor hoge rendementen. Deze oplossing is echter enkel mogelijk wanneer je woning aangesloten kan worden op het aardgasnetwerk. De soms hoge kostprijs van die aansluiting dien je dus mee te nemen in je vergelijking. Sommige intercommunales stimuleren de overstap naar aardgas met een premie. Win inlichtingen in bij je netbeheerder en vraag een offerte op voor de aansluiting.

Is een aardgasaansluiting niet mogelijk in je straat, dan kan je toch van alle voordelen van condenserende gasketels genieten door te opteren voor propaangas. In dat geval moet je echter wel een bovengrondse of ondergrondse tank laten installeren. De veiligheidseisen die daarbij gerespecteerd moeten worden, zorgen soms wel voor problemen, onder meer op het vlak van de locatie van de tank. De verschillende propaangasleveranciers kunnen je hierover adviseren en je diverse financiersformules voorstellen.

  • Hout

Hout is een hernieuwbare energiebron en wordt als koolstofneutraal beschouwd. Het is dus een ecologische brandstof. Daartegenover staat het feit dat zowel houtblokken als pellets gestockeerd moeten worden, en dat ligt niet altijd voor de hand. Om optimaal te verbranden, moeten houtblokken namelijk perfect droog zijn. Ze opslaan in een ruimte waar vocht niet binnen kan, is dus aangewezen. Pellets worden dan weer bij voorkeur opgeslagen in een silo die verbonden is met de cv-ketel en genoeg capaciteit heeft om één jaar te verwarmen. Zo’n silo neemt echter best wat plaats in en de installatie ervan komt boven op de prijs van de verwarmingsketel.

  • Stookolie

Stookolie blijft het overwegen waard, maar de voorwaarden voor de opslag ervan worden wel steeds strenger. Zo moeten de tanks beantwoorden aan een reeks kwaliteitseisen zodat de ondergrond, en in voorkomend geval, het grondwater niet vervuild kan worden.

Condensatie: een verplichte ‘keuze’

Sinds september 2015 bepaalt de Europese ErP-richtlijn (Energy Related Products) betreffende het ecologisch ontwerp dat alle verwarmingsketels die in woningen geïnstalleerd worden, moeten beantwoorden aan bepaalde eisen qua rendement en stikstofoxide-emissies (NOx). Condensatieketels zijn nagenoeg de enige die deze eisen kunnen halen. In de meeste gevallen zal je dus geen andere keuze hebben. Dat heeft echter bepaalde gevolgen voor je bestaande installatie.

Condensatieketels bevorderen de condensatie van de waterdamp die in de verbrandingsgassen aanwezig is om zo een deel van de energie uit deze gassen te recupereren (en zo het verbrandingsrendement te verhogen). Als je oude ketel geen condenserende ketel was, zal je je installatie wellicht op verschillende niveaus moeten aanpassen:

  • Aangezien de rookgassen van een condensatieketel kouder zijn dan die van een traditionele ketel, zal er vaak een (soepele of rigide) buis met een kleinere diameter in het afvoerkanaal geplaatst moeten worden om het risico op condensatie in de schoorsteen te vermijden. Indien mogelijk kan je ook opteren voor een cv-ketel met een rechtstreekse doorvoer in de gevel.
  • Het condenswater moet samen met het afvalwater geloosd worden. Er moet dus ook een afvoerbuis in pvc worden voorzien die aangesloten is op de riolering. Staat je ketel in de kelder en is die niet aangesloten op de riolering, dan is de installatie van een kleine pomp nodig.
  • Om een hoog rendement te halen, is het verwarmingselement van een condensatieketel uitgerust met zeer smalle kanaaltjes. Het vuil dat zich doorheen de jaren in de verwarmingsleidingen en oude radiatoren heeft opgestapeld, dreigen deze kanaaltjes te verstoppen, waardoor je nieuwe ketel zal uitvallen. Het slib verwijderen uit het verwarmingscircuit en de plaatsing van een slibvanger zijn dus nodig om je ketel langdurig te beschermen.
  • Je radiatoren moeten groot genoeg zijn (of de isolatie van je woning voldoende efficiënt) om te werken met water op een lagere temperatuur. Een condensatieketel past zijn vermogen immers aan in functie van de werkelijke behoeftes van de woning en van de buitentemperatuur om maximaal te condenseren en het hoogst mogelijke rendement te halen. Soms zal je daardoor de bestaande radiatoren moeten aanpassen of vervangen.

Kiezen voor hernieuwbare energie

  • Warmtepomp

Wil je je cv-ketel vervangen door een warmtepomp? Dan boek je winst over de hele lijn als de seizoensprestatiefactor – de factor die het werkelijke rendement van de warmtepomp weergeeft – hoger is dan 3. De installatie van een warmtepomp in een bestaande woning, gaat echter soms gepaard met ingrijpende werken. De woning moet immers correct geïsoleerd zijn en de warmteafgiftesystemen (radiatoren, vloerverwarming…) moeten zo ontworpen zijn dat ze kunnen functioneren met verwarmingswater met een zeer lage temperatuur (rond 30 °C) (Ter vergelijking, in het geval van een condensatieketel ligt de temperatuur van het water op 55 °C, voor oudere, niet-condenserende ketels is dat nog hoger, red.).

In die optiek is het goed om te weten dat de seizoensprestatiefactor bepaald wordt door het verschil tussen de buitentemperatuur en de temperatuur van het water in het verwarmingscircuit. Hoe kleiner dat verschil gemiddeld is (en dus hoe lager de temperatuur van het verwarmingswater) hoe hoger de seizoensprestatiefactor van je warmtepomp zal zijn.

Je kan ook overwegen om te werken met een hybride systeem door een condenserende gas- of stookolieketel te koppelen aan een warmtepomp. Buiten de koudste periodes zal de warmtepomp instaan voor de verwarming van de woning en het sanitair water. Zodra de buitentemperatuur daalt, valt het rendement van de warmtepomp echter terug (door het grotere temperatuurverschil) en zal de verwarmingsketel geleidelijk overnemen. Een regelsysteem bepaalt welk toestel wanneer zal werken en houdt hierbij telkens rekening met de meest ecologische en energiezuinige werking.

  • Zonneboiler

Als je huidige ketel ook instaat voor de productie van het sanitair warm water, waarom zou je dan niet van de gelegenheid gebruikmaken om ook die functie te verbeteren? Met een zonneboiler kan je tot 60 procent van je warm water produceren en zo je verwarmingsketel ontlasten. De initiële investering is dan uiteraard hoger.

  • Warmtepompboiler

Een andere interessante optie is de installatie van een warmtepompboiler (hetzelfde principe als een warmtepomp voor woningverwarming, maar dan voor de productie van sanitair warm water). Op die manier vermijd je dat de cv-ketel in de zomer op halve kracht moet draaien (enkel om het water om te douchen op te warmen).

Besluit

In de toekomst zullen nog andere oplossingen opduiken, zoals verwarming met een brandstofcel, warmtenetten, geothermie of gas van hernieuwbare oorsprong. Laat dat je echter niet tegenhouden om nu de juiste keuze te maken. Kies liever voor betrouwbare oplossingen die hun sporen al verdiend hebben.

Dit beknopte overzicht toont weliswaar aan dat je niet lichtzinnig over de vervanging van je oude ketel mag gaan. Bereid je woning voor op deze verandering, hou rekening met de huidige en toekomstige wetgeving en vraag tot slot offertes op om de verschillende oplossingen te vergelijken en daarna een weloverwogen beslissing te nemen. In dat geval verhoogt je investering ook de waarde van je woning.

Denk er ook aan om je verwarmingsgewoontes te herzien. Ook na de werken kan je het effect van je investering nog versterken door energiezuiniger te verwarmen.

De geleidelijke afbouw van stookolie: drie gewesten, drie timings

Volgens het Energiepact tussen de federale overheid en de gewesten zal de commercialisering van stookolieketels in 2035 worden stopgezet. Dat betekent dat hun verkoop vanaf die datum wordt verboden, maar niet hun gebruik. Dat is een belangrijke nuance voor gezinnen die met stookolie verwarmen. Zij zullen dat kunnen blijven doen tot in 2050 ongeveer.

  • Brussel

Gezien de relatief lange levensduur van stookolieketels wil het Brussels Hoofdstedelijk Gewest deze deadline vervroegen naar 2025. Bovendien zou de vervanging van stookolie door een andere energievorm (warmtepomp, gascondensatieketel…) tussen 2021 en 2025 recht geven op een specifieke premie.

  • Vlaanderen

In Vlaanderen heeft het debat over het verbod op stookolieketels vanaf 2021 veel reactie teweeggebracht. Dat protest heeft de bevoegde minister in de kiem kunnen smoren door te verduidelijken dat de Vlaamse regering geen algemeen verbod op de verkoop van stookolieketels had beslist, maar wel de plaatsing van nieuwe stookolieketels bij nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties een halt toe wilde roepen. Voor de andere woningen blijft de streefdatum van 2035 van kracht.

  • Wallonië

Het Waalse Gewest volgt de federale kalender van 2035. Daar zijn veel landelijke gebieden namelijk niet aangesloten op het aardgasnetwerk, en laat dat nu net de oplossing zijn die als alternatief voor stookolie naar voren wordt geschoven.

Zorg voor een modern regelsysteem

We raden je aan om samen met je nieuwe verwarmingsketel ook een regelsysteem te installeren waarmee je extra energie kan besparen. De regelaar is gekoppeld aan een buitenvoeler en past het vermogen van de ketel rechtstreeks aan. Hij beperkt onder meer het telkens opstarten en afslaan van de ketel en draagt bij tot een constantere temperatuur in huis. Op die manier geniet je dus van een hoger comfort en van een nog lagere energiefactuur.

Wanneer je chauffagist langskomt, kan je hem ook vragen de thermostaatkranen te controleren en eventueel te vervangen. Na een tiental jaar kunnen deze namelijk stukgaan of blokkeren. Zijn je radiatoren nog niet uitgerust met thermostatische kranen? Laat er dan zonder aarzelen plaatsen!

Wat met je stookolietank?

Wanneer je overstapt op een andere brandstof ben je wettelijk verplicht je stookolietank definitief buiten werking te stellen. Die wettelijke vereisten verschillen naargelang het gewest. In ieder geval moet je hiervoor een beroep doen op een erkend technicus.

  • Vlaanderen

Om een stookolietank buiten dienst te stellen, moet de tank worden leeggemaakt (en gereinigd als het om een tank van meer dan 6.000 liter gaat). Gaat het om een ondergrondse tank, dan moet hij ook verplicht verwijderd worden. Is dat om technische redenen niet mogelijk (omdat de tank bijvoorbeeld niet toegankelijk is), moet de tank inert gemaakt worden door hem bijvoorbeeld op te vullen met zand, schuim of een ander inert materiaal.

  • Wallonië

In Wallonië zal de technicus de tank eerst leegmaken, vervolgens ontgassen en helemaal schoonmaken. Daarna wordt de tank ontmanteld en verwijderd. Ook hier geldt dat wanneer een stookolietank niet verwijderd kan worden, hij kan worden opgevuld met een inert materiaal.

  • Brussel

In Brussel is er geen dwingende regelgeving. Naargelang de tank zal je al dan niet een aangifte moeten doen of een milieuvergunning aanvragen. Dat doe je bij je gemeente. De procedure die je moet volgen zal ook daarvan afhangen. Meestal zal de tank moeten worden ontgast, leeggemaakt en gereinigd. Het afval moeten worden opgehaald door een erkende inzamelaar van gevaarlijk afval in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Reken voor de buitendienststelling van je stookolietank op zo’n 1.000 à 2.500 euro (exclusief btw) naargelang de capaciteit van je tank en de vereiste interventie.

Achteraf ontvang je een certificaat waaruit blijkt dat de installatie volgens de wettelijke normen werd gesaneerd. Bewaar dit certificaat goed. Vraag ook na bij de gemeente of je in aanmerking komt voor een premie voor het verwijderen of neutraliseren van je stookolietank.

 

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels