Hoe kiest u het juiste gevelmateriaal?

Gevelbekledingen

Voor de gevelmaterialen hebt u de keuze tussen onder andere steen of hout, maar hou ook rekening met stedenbouwkundige voorschriften en verkavelingsverordeningen.

Na een zorgvuldige visuele controle op de correcte plaatsing van de muurisolatie, is het tijd voor de realisatie van het parement. Ongeacht of de structuur van het huis is uitgevoerd in betonblokken, terracotta, hout of metaal : voor de gevels kan u daarna om het even welk parement aanbrengen. U hebt dan de keuze tussen onder andere steen of hout, maar hou rekening met stedenbouwkundige voorschriften en verkavelingsverordeningen.

De grootste rem op de creativiteit in dat verband zijn de stedenbouwkundige voorschriften en de verkavelingsverordeningen, die omwille van de eenvormigheid een bepaald materiaaltype (meestal baksteen) en zelfs een bepaalde kleur (soms zal baksteen in een of andere kleur worden geweigerd) opleggen. Waar u ook bouwt, u zal om het even welk onzichtbaar binnengeraamte mogen gebruiken, maar daarna wordt u wellicht verplicht tot het optrekken van een gevel in baksteen (en niet in hout). Voor sommige bouwheren uiteraard een hele ontgoocheling. Er bestaan echter wel afwijkings-, onderhandelings- en beroepsprocedures. Maar wanneer u echt een niet-toegestaan parement wil aanbrengen, zal u veel geduld en moed nodig hebben, en de vastberaden steun van uw architect, om bij de bevoegde instanties de nodige stappen te zetten.

Baksteen

Baksteen is ongetwijfeld het meest klassieke parement. Toch bieden firma’s op dit vlak nu veel meer modellen en nieuwigheden aan dan in het verleden. Volgens de Belgische Baksteenfederatie zouden er in België momenteel meer dan 3500 soorten baksteen bestaan ! Om maar te zeggen dat de keuze er niet gemakkelijker op wordt. Temeer daar er naast die verscheidenheid nog een andere factor speelt : nieuwe mortel-soorten, waaronder lijmmortels en mortels met dunne voegen, die de dikte van de voegen tot een minimum herleiden. Of wat dacht u van gekleurde mortels, waarmee u een muur kan opvoegen in dezelfde kleur als de baksteen of, integendeel, in een kleur die ermee contrasteert. In het geval van een voeg in dezelfde kleur of een gelijmde baksteen zal de muur er massiever uitzien en de gevel een uitgesproken designkarakter verlenen. Gebruikt u een mortel die tegen de baksteen afsteekt, dan zal de muur een duidelijker textuur hebben. In dat geval zal, bijvoorbeeld, een meer horizontale baksteen de langwerpige vorm van een volume benadrukken en, omgekeerd, zal een hogere baksteen de verticale vorm van de gevel benadrukken.

De kleur van baksteen wordt bepaald door de gebruikte klei, maar ook door het bakken en het bezanden van het materiaal. Nadat de baksteen werd gemaakt, is de kleur van de in de massa gekleurde steen onvergankelijk, aangezien ze het resultaat is van minerale pigmenten (metaaloxiden) die in de loop van de tijd geen enkele chemische verandering ondergaan. De textuur van baksteen wordt dan weer bepaald door de vorm (handgevormde steen, strengperssteen …), de korrelgrootte van de klei, het eventueel bezanden en de afwerking. Handgevormde baksteen heeft een typisch ribbelig oppervlak. Geperste baksteen is regelmatiger en niet geribbeld. Strengperssteen ten slotte heeft een zeer recht oppervlak, maar kan worden behandeld om er bijvoorbeeld ruwer uit te zien. Er kunnen ook bijkomende behandelingen worden uitgevoerd om de steen een rustiek, geëmailleerd, rotsachtig … uitzicht te geven.

De uitstraling van het parement hangt tot slot ook af van het type metselverband : de manier waarop de bakstenen tegenover elkaar worden geplaatst. Met het oog op een snelle uitvoering bestaan er tegenwoordig trouwens ‘alles-in-een’-panelen (Gebriktype) : een assemblage van natuurlijke baksteen met een isolatiepaneel van polyurethaan.

Hout

Houten gevels zijn erg in de mode, maar worden door Stedenbouw nog niet overal aanvaard. Dit materiaal biedt nochtans veel architecturale mogelijkheden. De gevelbekleding (evenwijdige planken) kan horizontaal of verticaal worden aangebracht. Met verschillende houtsoorten kunnen zeer uiteenlopende effecten worden gecreëerd op het vlak van kleur, eenvormigheid en textuur. Ook de manier waarop de planken worden geplaatst – met holle voegen, overlappend en zo meer – kan originele effecten opleveren. Toch denkt u best even na vóór u dit soort bekleding kiest. Hout is een levend materiaal. Wanneer het niet wordt behandeld, kan het in de loop der jaren grijs worden en barsten. Dit kan het geheel een zekere charme geven, andere bouwheren zal het niet kunnen bekoren. Indien u wenst dat uw parement een mooi uitzicht behoudt zonder dat u het hoeft te behandelen, gebruikt u best hout van hardheidsklasse 1 of 2. Dat is duurder in aankoop, maar dat geld wint u terug, aangezien u het niet hoeft te onderhouden.

Over het algemeen kan u alle houtsoorten gebruiken die geschikt zijn voor buitenschrijnwerk. De (omwille van de kostprijs) meest gebruikte soorten zijn : ceder, den, spar, lariks … Gebruik geen te brede planken, zo voorkomt u al te grote krimp en uitzetting. Anderzijds moeten de planken elkaar voldoende overlappen om een afdichting te vormen tegen het water dat op de bekleding terechtkomt, óf bekleed zijn met een ademend waterdicht membraan. Qua constructie moet de bekleding – onzichtbaar of met spijkers van roestvrij staal – worden bevestigd op verticale of horizontale sparren, die aan de draagstructuur zijn bevestigd. Die ribben of bevestigingslatten bestaan bij voorkeur uit behandeld harshoudend hout. Het isolatiemateriaal kan tussen de structuurdelen worden geplaatst. Voor een optimale isolatie gebruikt u bij voorkeur een belatting en een gekruiste tegenbelatting met een isolatielaag in elke lattenlaag, om de voegen tussen het isolatiemateriaal en de structuur te kruisen.

Varianten

Naast hout en baksteen zijn er nog veel andere materialen die de gevel geheel of gedeeltelijk een origineel karakter kunnen geven.

Bepleisteren en berapen bijvoorbeeld verlenen een gevel een zeer modern ogende eenheid in heel gevarieerde kleuren én beschermen hem tegen de weersomstandigheden. Een- of meerlagige afwerkingsbepleisteringen of -berapingen worden mestal gemaakt op basis van cement, kalk en een aantal additieven. Ze kunnen glad zijn, gestructureerd, gekrabd … Let op : er is een verschil tussen een bepleistering en een cementlaag. De eerste is goedkoper en geeft een ruwe afwerking waarop zich makkelijker stof en vuil vastzetten, waardoor de glans in de loop der jaren verdwijnt. U kan de bepleistering of cementlaag ook onmiddellijk op het isolatiemateriaal laten aanbrengen als dat daarvoor geschikt blijkt (sterk materiaal, aangepaste bevestiging, bekleding met een raster van kunststof …).

Een andere, bijzondere minerale bekleding is ontkistingsbeton, dat een gevel een heel interessant uitzicht kan verlenen. Ontkistingsbeton wordt ter plaatse gestort of geprefabriceerd en kan er glad tot zeer ruw uitzien, naargelang van de gebruikte bekisting (gladde panelen met nadrukkelijke voegen, ongeschaafde planken …).

Verder zijn er nog pannen en leien (die niet enkel voor daken dienen, maar ook tegen gevels worden geplaatst), bekledingen in terracotta die een grafisch alternatief vormen voor baksteen, gekalibreerde elementen van steen (in volle gevel, in de vorm van kaders of meestal als muurvoeten …) én metalen bekledingen die veeleer worden gebruikt voor industriële of minimalistische gevels.

Gevelaccessoires zijn er betrekkelijk weinig. De voornaamste is zeker de deur- of vensterdrempel, hoofdzakelijk bedoeld om het van het raam afvloeiende water van het parement weg te houden. In tegenstelling tot de ramen hebben de meeste parementen immers een min of meer groot absorptievermogen. Al het regenwater dat met het raam in aanraking komt, vloeit er dus af. Wanneer dat niet van het parement wordt weggehouden, dringt het erin door ter hoogte van de borstwering (het deel van de muur onder het raam). Dit veroorzaakt enerzijds lelijke vochtvlekken in het parement en anderzijds echte beschadigingen zoals een aantasting van de voegen en infiltratie langs de binnenkant van de muur. Of de drempels nu op de traditionele manier uit natuursteen worden vervaardigd, dan wel uit andere materialen (aluminium- of zinkslabben, geverniste pannen of op hun smalle kant geplaatst bakstenen), ze moeten ‘waterdicht’ zijn, een lichte helling naar buiten toe vertonen én voorzien zijn van een waterlijst met een diepte van minimaal 3 tot 5 cm. Bij het ontwerpen en plaatsen ervan moet u ook rekening houden met volgende aspecten : vermijd thermische bruggen (vooral met lijstwerk in aluminium), bepaal nauwkeurig de hoogte ten aanzien van de binnenhoogte (voor een schuifdeur met geïntegreerd onderprofiel bijvoorbeeld) en kies sterk materiaal, zeker als u erop wil kunnen lopen.

Fanny Bouvry

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels