Hoe verwarm je een BEN-woning?

Hoe verwarm je een BEN-woning?

Centrale verwarming, Energie, Energiebronnen, Energies, Sanitair en warm water

In Vlaanderen moeten alle nieuwbouwwoningen vanaf 2021 aan de BEN-principes voldoen. Wij kijken alvast hoe we in de toekomst ons huis en ons water zullen moeten verwarmen.

Europa wil de milieu-impact van onze gebouwen drastisch verminderen. Ook moeten we meer hernieuwbare energie zelf opwekken. Hoe de lidstaten dat moeten doen, bepalen ze grotendeels zelf. De Europese richtlijn zegt dat we “gebouwen met zeer hoge energieprestaties” moeten gaan bouwen. Verder moet onze energie “in zeer grote mate afkomstig zijn uit hernieuwbare energie die ter plaatse of dichtbij geproduceerd wordt.” In België werkte elk gewest hiervoor een eigen strategie uit. In Vlaanderen traden in 2013 de BEN-normen in voege. Wallonië kent dan weer sinds 2017 het zogenaamde Q-ZEN-systeem.

Principes BEN-eisen

Een BEN-woning is geen passiefwoning. Ten opzichte van de huidige eisen moeten de energieprestaties bij BEN ongeveer 30 procent omhoog. Daarvoor bestaat niet één oplossing. Zowel de kwaliteit van bouwschil als de efficiëntie van de technieken moet verbeteren. Enkele grote principes van energiezuinig bouwen zijn van belang:

  • Bioklimatisch ontwerp: benut zonnewinsten optimaal, maar vermijd tegelijk oververhitting. Denk bijvoorbeeld aan een goede oriëntatie van het gebouw, een doordachte indeling van de ruimtes of thermische inertie.
  • Isolatie: vermijd warmteverliezen met efficiënte muurisolatie. Haal minstens een S-peil S28 in Vlaanderen of een K-peil K35 in Wallonië.
  • Luchtdichtheid: al te vaak zijn gebouwen niet luchtdicht, terwijl dat een grote impact heeft op het comfort en de energieprestaties. Wie twijfelt kan met een blowerdoortest de luchtdichtheid testen.
  • Ventilatie: een goede ventilatie zorgt voor een goede kwaliteit van de lucht, maar beperkt tegelijk de warmteverliezen.
  • Verwarming: installeer een efficiënt systeem waarmee je kan verwarmen en sanitair warm water aanmaakt. Let erop dat het juist gedimensioneerd is.
  • Energie: maak zoveel mogelijk gebruik van hernieuwbare energiebronnen. In Vlaanderen is het gebruik van hernieuwbare energiebronnen verplicht (zie kader hiernaast). In Wallonië is dat niet het geval. Al spelen ze wel mee in de berekening van de energiescore die een nieuwe woning moet halen. Daarenboven moet de bouwheer een studie laten uitvoeren. Een erkend expert gaat na welke hernieuwbare energiebronnen je het best kan gebruiken.

Verwarming van de woning

Het verwarmingssysteem speelt een belangrijke rol in de berekening van het E-peil van jouw huis. Kies daarom voor een installatie op lage temperatuur. Jouw huis moet immers al goed geïsoleerd en luchtdicht zijn. Vloer-/wandverwarming of radiatoren op lage temperatuur zijn dan ook de beste optie.

Aanmaak sanitair warm water

Je moet jouw huis niet alleen kunnen verwarmen. Ook de aanmaak van sanitair warm water (SWW) is belangrijk. Je gebruikt namelijk niet minder SWW omdat jouw huis energiezuinig is. Je doucht evenveel en doet nog steeds de vaat. Daarenboven zijn hoge temperaturen (55 à 60°C) in de boiler een must. Enkel zo loop je geen risico op legionella. Je kan de efficiëntie enkel verbeteren als je de energieverliezen tijdens opslag en de distributie van SWW beperkt. Hou de buislengtes zo kort mogelijk en isoleer de buizen perfect. Rust de tappunten uit met een thermostatische mengkraan en kies voor een waterzuinige douche. Zoek tot slot een geschikt verwarmingssysteem. Qua prijs-kwaliteitsverhouding ziet de top drie er als volgt uit. Gascondensatieketels staan op één, gevolgd door warmtepompen met een hoog rendement. Systemen op biomassa -zoals pellets – sluiten de top drie af.

Hybride verwarming

Hybride systemen winnen aan populariteit. Je combineert in dat geval een lucht/water-warmtepomp met een kleine gascondensatieketel. De warmtepomp volstaat om jouw huis te verwarmen, terwijl de gasketel het sanitair warm water warm genoeg kan stoken. Ook vangt de ketel pieken in de warmtevraag op, bijvoorbeeld op zeer koude dagen. Met deze combinatie voldoe je, in Vlaanderen, aan de verplichting om een minimum aan hernieuwbare energie te gebruiken. Koppel je een warmtepomp of een hybride ketel aan een fotovoltaïsche installatie, dan kom je bovendien in de buurt van een volledig energieneutraal of zelfs energiepositief gebouw.

Eisen voor energiezuinig bouwen

Sinds september 2015 bepaalt de Europese Ecodesignrichtlijn dat alle gas- en stookolieketels die op de markt worden gebracht minstens van energieklasse B moeten zijn. Voor warmtepompen is energieklasse A+ – of hoger – de norm. Verwarmingstoestellen op vaste brandstoffen of biomassa moeten nog niet aan specifieke regelgevingen voldoen. Die regels treden pas in 2020 en 2022 in voege.

De huidige EPB-berekening trekt de energie die je produceert af van diegene die je verbruikt. Hou hierbij wel rekening met het feit dat gaat om primaire energie. Dat is een belangrijke nuance. Je gaat immers uit van de energie die theoretisch aanwezig in, bijvoorbeeld, kolen. Pas als je de kolen opstookt, krijg je energie die vervolgens uit jouw stopcontact komt. Bij deze omzettingen zijn er heel wat verliezen. Daarom moet je het aantal kWh elektriciteit vermenigvuldigen met 2,5. Op die manier bereken je het aantal kWh primaire energie.

Trekken we deze redenering door, dan merk je dat een nul-energiegebouw nooit een nul-emissiegebouw is. Zo kan een gebouw in de winter bijvoorbeeld een bepaalde hoeveelheid fossiele brandstoffen verbruiken, die je vervolgens compenseert door de fotovoltaïsche overproductie in de zomer. Theoretisch zou je dus van een energieverslindend huis een “netto nul-energiegebouw” kunnen maken door het te koppelen aan een zonnepark. Al is zo’n absurde situatie in de praktijk niet mogelijk. Er zijn immers ook kwaliteitscriteria waar de bouwschil moet aan voldoen.

Besluit

Geef altijd voorrang aan de kwaliteit van de bouwschil. Het is namelijk moeilijk om later nog isolatie toe te voegen. Jouw verwarmingssysteem kan je daarentegen gemakkelijker vervangen. Kies sowieso voor een efficiënte, correct gedimensioneerde installatie. Onderhoud ze goed, maar pas ze aan van zodra er veel efficiëntere oplossingen op de markt zijn.

Wat is BEN/Q-ZEN?

Sinds de introductie van de EPB-regelgeving zijn de energienormen steeds strenger geworden. Uiteindelijk moeten ze leiden naar de “Nearly Zero Energy Building”-eisen. Die worden vanaf 2021 verplicht. Maar wat schuilt er concreet achter de letterwoorden Q-ZEN en BEN?

In Wallonië krijgt elke nieuwe woning, zowel huizen als appartementen, het Q-ZEN label als aan zeven voorwaarden is voldaan:

  • de verschillende constructiedelen (daken, muren, vloeren, vensters, deuren en poorten) voldoen aan specifieke Umax-eisen;
  • K-peil lager of gelijk aan K35;
  • Ew–peil lager of gelijk aan 45;
  • Espec–peil lager of gelijk aan 85 kWh/m2/jaar;
  • oververhittingsindicator lager dan 6.500 Kh;
  • ventilatie conform de geldende normen;
  • hernieuwbare energie gebruiken (indien mogelijk)

In Vlaanderen moet aan zes voorwaarden worden voldaan:

  • de verschillende constructiedelen (daken, muren, vloeren, vensters, deuren en poorten) voldoen aan specifieke Umax-eisen;
  • E-peil lager of gelijk aan E30;
  • S-peil lager of gelijk aan S28 (nieuw criterium sinds 2018);
  • oververhittingsindicator lager dan 6.500 Kh;
  • ventilatie conform de geldende normen;
  • verplicht aandeel hernieuwbare energie (minimum 15 kWh/m2/jaar).

Brussel koos in 2015 voor de passiefnorm, maar versoepelde de eisen wat in 2017. Toch moeten alle nieuwbouwwoningen in het Brussels Gewest, net zoals in Vlaanderen en Wallonië, vanaf 2021 voldoen aan de NZEB-normen. 85 procent van de passiefgebouwen haalt deze eisen al. Het Brussels gewest is dan ook op de goede weg.

Hoe kan je voldoen aan het verplicht gebruik van hernieuwbare energie?

In Vlaanderen moet elk nieuw gebouw per jaar minstens 15 kWh/m² hernieuwbare energie produceren*. Er zijn verschillende opties, die je mag combineren:

  • Installatie van:
  • zonneboiler;
  • fotovoltaïsche panelen;
  • warmtepomp;
  • thermodynamische boiler;
  • biomassaketel;
  • aansluiting op een net voor stadsverwarming of -koeling;
  • participatie in een hernieuwbaar energieproject in je provincie

*Je moet niet voldoen aan het verplichte minimumaandeel voor hernieuwbare energie als het E-peil van jouw woning 10 procent lager is dan wat wettelijk wordt voorgeschreven.

Tekst Benoît Bilocque – Econologic

Openingsbeeld Focus

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels