Bekijk de galerij In beeld: Lumineus plan voor arbeiderswoning

In beeld: Lumineus plan voor arbeiderswoning

Inspiratieprojecten, Renovatiedag

“Wij willen licht!”, klonk het bij een koppel in Puurs. Hun huis was diep en donker, met aanbouwsels die dreigden te verzakken. Dus klopten ze aan bij Barbara Leenaards van architectuurbureau alexAnder janssens. “Licht binnenhalen? Er zijn doordachtere oplossingen dan een koepel”, vond zij.

Men neme een typische arbeiderswoning, voege er over de jaren heen een stel koterijen aan toe en ziedaar: een smalle koker waar het altijd donker is. Peggy en Wim konden ervan meespreken. “Het originele huis dateert van de jaren 1930”, vertelt Peggy. “Het had al werken ondergaan maar veel was intussen verouderd. Bovendien was er vanalles tegen de woning aangebouwd. Dat maakte het hier heel donker. De aanbouw was ook aan het verzakken. Er moest dus iets gebeuren.” 

Toen ze de renovatieknoop doorhakten, prijkte ‘meer licht’ bovenaan op de wishlist. Vaak willen bouwheren ook meer ruimte. Dat was hier niet het geval. “Je onderschat hoe groot de woning is als je ervoor staat”, vertelt Peggy. “Je vermoedt een kleine arbeiderswoning. Tot je binnenstapt en ziet hoe diep de woonkamer is. En hoe ver de woning doorloopt.” 

Praktischer indelen

De nieuwe uitbreiding was dan ook geen uitbreiding in de letterlijke zin van het woord – de woonoppervlakte bleef nagenoeg hetzelfde. Wel werden de functies grondig herschikt. “De ruimtes zaten fout”, licht Barbara Leenaards van architectuurbureau alexAnder janssens toe. “De eetkamer lag centraal in het donker. De keuken zat tegen de achtergevel gepropt, naast een berging en washok. De bewoners misten zo het contact met de tuin die al volledig aangelegd was. De zolder was niet benut.” 

En de badkamer? Die bevond zich in de aanbouw, op een soort tussenverdieping. “Om er te geraken moest je via het bordes door een doorgang en langs een tussenruimte die half dressing, half berging was. Een vreemde constructie”, herinnert Peggy zich. 

Genoeg redenen dus om tot aan het hoofdvolume alles af te breken en daarna met een schone lei opnieuw te beginnen. De afbraakwerken deden Peggy en Wim zelf. Vervolgens was het aan de architect en de aannemer. Zij zetten op zes maanden tijd een nieuwe uitbreiding neer.

Licht met wow-effect

Die uitbreiding telt slechts één niveau, gelijk met het gelijkvloers. De eetkamer ligt nog altijd centraal in de woning, maar dankzij het hogere plafond valt er immens veel daglicht binnen.

“Een ingreep die ons aangenaam verraste want we hadden een koepel verwacht”, vertelt Peggy. “Koepels zijn de noodoplossing van de Vlaamse koterij”, zegt Barbara stellig. “Ze zijn alleen weinig doordacht. Wij zien licht en volume als een totaaloplossing. Daarom proberen we licht binnen te halen met architecturale keuzes. Door te spelen met plafondhoogtes bijvoorbeeld.” 

In de eetkamer is het plafond 4,20 meter hoog, in de keuken is dat 2,60 meter. Dat hoogteverschil wordt volledig ingevuld met een gevelbreed raam, dat ervoor zorgt dat daglicht royaal in de eetkamer kan binnenstromen. 

“Een woning hoeft niet direct alles prijs te geven, dat houdt het spannend.” 
Barbara Leenaards

Levendige traphal

Dankzij de wisselende plafondhoogtes kon de architecte ook de nachthal openwerken. Barbara: “Normaal is een bordes een dood punt. Je loopt de trap op, stoot op een muur, draait en loopt weer verder. Hier hebben we dat bordes leven gegeven, met een raam waarlangs je een open zicht hebt, niet alleen op de eetkamer maar ook op de lucht en de tuin.” Die opening is nog een overblijfsel van de oude aanbouw en deed vroeger dienst als doorgang naar het tussenniveau.

De badkamer verhuisde naar het hoofdvolume waar ze een slaapkamer inpalmde. “Ik wilde een bad, mijn man een douche. We hadden plaats dus het kwam er allebei”, vertelt Peggy. Om de ruimte luchtig te houden kreeg ze alleen onderkasten. Een brede spiegel versterkt de grootte van het vertrek. Op de gang kwam er ook een apart toilet.

Stap voor stap onthullen

Het gelijkvloers is een en al openheid. In het salon ligt een eiken parketvloer, de rest van de ruimte kreeg een vloer van gepolierd beton. Oorspronkelijk wilden de bouwheren in de hele leefruimte een betonvloer. Maar doordat het salon onderkelderd is, was er in de bestaande vloeropbouw te weinig ruimte om boven de kelder een betonnen vloer te realiseren. De scheidingslijn tussen de twee vloeren markeert nu de overgang van het oude naar het nieuwe gedeelte. 

Kijk je vanuit het salon naar de eetkamer, dan springt de T-vormige afscheiding naar de keuken in het oog. “Een woning hoeft niet direct alles prijs te geven, dat houdt het spannend”, licht Barbara toe. Maar al is het een afscheiding, toch blijft het gevoel van openheid intact. Met dank aan de deurloze doorgangen die ook nog eens doorlopen tot aan het plafond. 

Vlak achter de T-vorm zit een blok met een berging. “Het was een bewuste keuze om die berging centraal neer te zetten”, zegt Barbara. “Technisch was dat blok ideaal als steunpunt voor de balk onder het raam. En de cv-ketel zit daar. Praktisch want de afvoer zit direct onder het plat dak.”

Ramen hoger dan plafond

De open keuken strekt zich uit over de volledige achtergevel. In het midden staat een eiland waar je rond kan lopen. Doordat er alleen onderkasten zijn voelt de ruimte groter aan. Een dampkap ontbreekt. Of zo lijkt het toch. Ze zit discreet weggewerkt tussen de kookplaten. 

De schuiframen van de keuken kunnen volledig open zodat de bewoners nog meer contact hebben met de tuin. Pittig detail: de ramen lopen nog een halve meter verder dan het plafond. “Doordat je zicht niet gehinderd wordt door een raamkader, krijg je het gevoel dat het vertrek nog doorloopt en ervaar je meer ruimtelijkheid. Bovendien laat zo’n constructie maximaal licht binnen”, verklaart de architecte die ingreep.

De betonvloer loopt door in het terras waar het oude bankirai moest wijken. Het doet de keuken nog groter lijken.

Ontwerp Barbara Leenaards – architectuurbureau alexAnder janssens

Tekst Anja Giegas
Fotografie Bart Gosselin

Bezoek dit project samen met vele andere op www.renovatiedag.be

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels