Isolatiematerialen in bulk

Isolatiematerialen in bulk

Isolatie, Materialen, Ruwbouw

Bij de vaakst voorkomende toepassingen van isolatiematerialen in bulk vinden we verloren zolders, verlaagde plafonds, spouwmuren, en zo verder.

In het laatste deel van ons isolatiedossier buigen we ons over de isolatiematerialen in bulk. Onder die noemer valt een zeer brede waaier aan producten met elk hun eigen oorsprong en plaatsingsmethode.

Verschillende plaatsingsmethodes

Naargelang de toepassing kan de isolatie volgens verschillende methodes aangebracht worden.

Uitspreiden

De eenvoudigste (en de goedkoopste) methode is het handmatig uitspreiden van de bulkisolatie in de te isoleren holte. Deze techniek wordt hoofdzakelijk toegepast voor de isolatie van vloeren. Naast de aankoop van de isolatie komen hier geen extra kosten bij kijken, althans als je zelf de handen uit de mouwen steekt.

Inblazen

Bij de inblaastechniek worden kleine gaatjes geboord in de wand waardoor de isolatie met een speciale uitrusting wordt geïnjecteerd. Deze techniek is ideaal bij renovatie aangezien je de bestaande muren of vloeren kan behouden. Ze is ook interessant om het dak aan de binnenzijde te isoleren zonder het plafond te beschadigen.

Blazen

De blaastechniek wordt vooral toegepast voor de isolatie van zolders die niet worden ingericht en tussen de balken van een houten vloer voor die wordt afgesloten. De isolatie wordt mechanisch over de volledige zoldervloer “geblazen”, tot in de moeilijk bereikbare hoekjes. In tegenstelling tot het manueel uitspreiden van de isolatie ontstaat zo een perfect uniforme isolatielaag en zijn koudebruggen quasi uitgesloten.

Spuiten

Bij de spuittechniek wordt de isolatie in vloeibare vorm op een massieve ondergrond gespoten. Het contact met de lucht zorgt ervoor dat de isolatie opzwelt tot het definitieve volume. Eenmaal droog is de isolatie drukvast en kan er een betonnen dekvloer bovenop komen. De bekendste toepassing is gespoten PUR als vloerisolatie.

Duur maar duurzaam

De zwakke plek van de isolatiematerialen in bulk is zonder twijfel hun kostprijs. Los van de aankoopprijs weegt vooral de plaatsing door in het budget. Met uitzondering van het manueel uitspreiden vereisen de inblaas-, blaas- en spuitmethode een specifieke uitrusting en een doorgedreven expertise. Die combinatie vind je doorgaans enkel bij een vakman. Daartegenover staat wel dat bulkisolatie zeer lang standhoudt wanneer ze volgens de regels van de kunst werd aangebracht.

Overzicht van de belangrijkste isolatiematerialen in bulk

Cellulose

  • Samenstelling

Cellulose (of papiervlokken) wordt gemaakt van gerecycleerd krantenpapier: afval van papierproductie, snippers, onverkochte kranten… Het papier wordt eerst ontvezeld, daarna versnipperd tot vlokken en tot slot brand- en schimmelwereld gemaakt met additieven (meestal boorzout).

  • Vorm

Cellulose wordt in de vorm van vlokken onder druk in afgesloten wanden (tussen de kepers van het dak en in de wanden van houtskeletwoningen) of op horizontale oppervlakken geblazen. Cellulose is ook verkrijgbaar onder de vorm van soepele platen. In dat geval worden de papiervlokken meestal gebonden met synthetische vezels (polypropyleen, polyethyleen).

  • Lambdawaarde

0,038 tot 0,042 W/mK

  • Dichtheid

40 tot 65 kg/m3

  • Brandgedrag

Een behandeling met boorzout en boorzuur zorgt voor bescherming tegen brand, schimmels en ongedierte.

  • Vochtgedrag

Cellulose-isolatie is dampopen. Door het capillaire karakter kan het condenswater verdeeld worden over een groot oppervlak, waardoor wanden snel drogen.

  • Toepassingen

Isolatie van verloren zolders (blazen of manueel uitspreiden); opvulling van houtskeletwanden (inblazen).

  • Plaatsing

Het blazen en het inblazen moet gebeuren door een gespecialiseerde firma.

  • Milieu-impact

Afgezien van het boorzout dat toegevoegd wordt om de isolatie brand- en schimmelwerend te maken, heeft cellulose een goede milieubalans: lage grijze-energie-inhoud, gerecycleerde grondstof (papier) en beschikbaar in grote hoeveelheden.

  • Kostprijs

Tussen 15 en 20 euro/m2 voor een dikte van 20 cm. Voor de isolatie van een zolder is een dikte van ongeveer 30 cm aangeraden.

Hennepscheven

  • Samenstelling

Hennepscheven zijn het rechtstreekse resultaat van de mechanische verwijdering van de hennepvezels. Ze worden sinds de jaren 1990 als los isolatiemateriaal gebruikt.

  • Vorm

Hennepscheven zijn harde hennepschilfers met een lengte van 1 tot 3 cm. Ze bevatten geen vezels. De toevoeging van boorzout maakt ze insecten- en schimmelwerend.

  • Lambdawaarde

0,048 tot 0,060 W/mK

  • Dichtheid

90 tot 110 kg/m3

  • Brandgedrag

Brandbaar. Hennepscheven in bulk moeten bij de plaatsing gecombineerd worden met een brandwerende afwerking. Geen uitstoot van schadelijke gassen (behalve met bitumen).

  • Vochtgedrag

Hennepvezels bestaan uit evenwijdige capillaire kanaaltjes die veel water absorberen (4 tot 6 keer hun massa). Bij langdurige blootstelling aan vocht kunnen ze evenwel rotten.

  • Toepassingen

Vooral voor de isolatie van vloeren en hellende daken (aan de buitenkant).

  • Plaatsing

Hennepvezels kan je zeer eenvoudig manueel uitspreiden. In bepaalde gevallen kunnen ze ook geblazen of ingeblazen worden (in deze gevallen is de tussenkomst van een vakman nodig).

  • Milieu-impact

Volledig natuurlijke en hernieuwbare grondstof; zeer lage grijze-energie-inhoud; 100 procent recycleerbaar.

  • Kostprijs

Ongeveer 20 euro per zak van 200 liter, wat overeenkomt met een dikte van 20 cm over een oppervlakte van 1 m2.

Geëxpandeerd vermiculiet

  • Samenstelling

Vermiculiet is afkomstig van magnesiumsilicaat, dat uitzet en afschilfert door warmte en waterdamp. Ook het volume neemt aanzienlijk toe. Doordat het water dat in de rots zit, vrijkomt, kunnen korrels gevormd worden.

  • Vorm

Korrels met uiteenlopende afmetingen, vaak omhuld door silicone als bescherming tegen vocht.

  • Lambdawaarde

0,046 tot 0,080 W/mK

  • Dichtheid

60 tot 160 kg/m3

  • Brandgedrag

Onbrandbaar. De korrels die omhuld zijn met silicone of bitumen kunnen wel giftige stoffen afgeven bij brand.

  • Vochtgedrag

Dampopen; rot niet; waterabsorberend (indien niet omhuld met silicone).

  • Toepassingen

Geëxpandeerd vermiculiet kan worden gebruikt voor de isolatie van vloeren (tussen de vloerbalken), verloren zolders of voorzetwanden, als spouwmuurisolatie en, eventueel, als brandwerende isolatie van schoorsteenkanalen.

  • Plaatsing

Voor de isolatie van de spouw en van moeilijk toegankelijke plaatsen is de tussenkomst van een vakman noodzakelijk.

  • Milieu-impact

Net als bij perliet (zie verder) is de milieubalans matig door de grote hoeveelheid energie die nodig is voor de transformatie van de grondstof. In bulk is het materiaal wel eenvoudig herbruikbaar.

  • Kostprijs

Tussen 15 en 20 euro/m2 voor een dikte van 10 cm (een zak van 100 liter = een dikte van 10 cm over 1 m2).

Geëxpandeerd perliet

  • Samenstelling

Geëxpandeerd perliet wordt vervaardigd uit kiezelhoudende, vulkanische rotsen. Dit mineraal wordt verwarmd tot 1.200 °C zodat het aanwezige water kan vrijkomen. Door de waterdampproductie kan de rotsachtige grondstof uitzetten tot wel vijftien keer zijn initiële volume.

  • Vorm

Korrels in bulk van 2 tot 8 mm diameter, doorgaans omhuld met silicone of een bitumenoplossing.

  • Lambdawaarde

0,045 tot 0,055 W/mK

  • Dichtheid

70 tot 240 kg/m³

  • Brandgedrag

Onbrandbaar. Bij brand kunnen de korrels met bitumen- of siliconeomhulsel wel giftige stoffen afgeven.

  • Vochtgedrag

Zeer vochtgevoelig. Perlietkorrels absorberen water, waardoor ze hun isolerende eigenschappen verliezen en hun gewicht toeneemt. Dit kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de structuur van de woning. Om die reden worden de korrels omhuld met silicone.

  • Toepassingen

Vooral voor de isolatie van vloeren (uitspreiden van de korrels) of voor de isolatie van spouwmuren en niet toegankelijke verloren zolders (inblazen). Aangezien perliet beter bestand is tegen vuur en warmte dan vermiculiet, wordt perliet vaker gebruikt voor de isolatie van schoorsteenkanalen.

  • Plaatsing

Voor de isolatie van spouwmuren en verloren zolders (inblaasmethode) is de tussenkomst van een vakman noodzakelijk.

  • Milieu-impact

Perliet is een niet-hernieuwbare, maar in grote hoeveelheden beschikbare grondstof. De transformatie tot isolerende korrels vereist echter veel energie.

  • Kostprijs

In bulk wordt perliet meestal verkocht in zakken van 100 liter (ongeveer 15 à 20 euro per zak); een zak van 100 liter volstaat voor ongeveer 1 m2 in een dikte van 10 cm.

Geëxpandeerde klei

  • Samenstelling

Geëxpandeerde klei is afkomstig van natuurlijke klei die op hoge temperatuur wordt gebakken en een uitzettingsproces ondergaat.

  • Vorm

Korrels van verschillende diameters, met halfgesloten alveolaire structuur.

  • Lambdawaarde

0,10 W/mK

  • Dichtheid

Ongeveer 350 kg/m3

  • Brandgedrag

Onbrandbaar.

  • Vochtgedrag

Dampopen; rot niet.

  • Toepassingen

Voor de isolatie van vloerplaten op volle grond; de opvulling van vloeren, muren en platte daken in een houtskelet; en als isolerende dekvloer.

  • Plaatsing

Blazen of manueel uitspreiden. Het materiaal moet licht worden aangedamd als het onder een vloerplaat op volle grond komt te liggen.

  • Milieu-impact

100 procent natuurlijk materiaal, maar energieverslindende productie; goede milieubalans op het einde van de levenscyclus.

  • Kostprijs

Ongeveer 17 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Glasschuimgranulaten

  • Samenstelling

Deze granulaten bestaan hoofdzakelijk uit gerecycleerd glas, en komen tot stand door vermaling, opschuiming onder hoge temperatuur en fijnstampen.

  • Vorm

Granulaten in bulk met een diameter van 30 à 100 mm.

  • Lambdawaarde

0,075 tot 0,085 W/mK

  • Dichtheid

170 kg/m3

  • Brandgedrag

Onbrandbaar.

  • Vochtgedrag

Waterdicht en dampdicht; rot niet.

  • Toepassingen

Als randisolatie van ingegraven muren of drainerende isolatie onder een vloerplaat op volle grond.

  • Plaatsing

Uitspreiden en aandammen.

  • Milieu-impact

Glasschuimgranulaten zijn wel afkomstig van restglas, maar het productieproces is energieverslindend; goede milieubalans op het einde van de levenscyclus.

  • Kostprijs

Ongeveer 15 euro/m2 voor een dikte van 10 cm (minimumdikte 16 cm).

Geëxpandeerd polystyreen (EPS)

  • Samenstelling

EPS wordt vervaardigd door de expansie (eerst met waterdamp en daarna met pentaangas) van verschillende styreenmoleculen (vloeistof afkomstig van aardolie). Op die manier ontstaan bolletjes van geëxpandeerd polystyreen die voor 98 procent uit lucht bestaan. Dit is de initiële vorm van polystyreen (voor de samenvoeging tot platen).

  • Lambdawaarde

0,030 tot 0,040 W/mK

  • Dichtheid

14 tot 22 kg/m3

  • Brandgedrag

Ontvlambaar, stoot giftige dampen uit.

  • Vochtgedrag

Waterdicht en dampopen.

  • Toepassingen

Spouwmuren, zolderruimtes.

  • Plaatsing

Voor de isolatie van spouwmuren worden de bolletjes door een gat in de spouw geblazen. Dit moet door een vakman worden uitgevoerd.

  • Milieu-impact

Grondstof op basis van aardolie; de productie vraagt relatief veel energie en EPS is moeilijk te recycleren.

  • Kostprijs

Tussen 18 en 25 euro/m2 (plaatsing inbegrepen) naargelang de dikte van de spouw en de te isoleren oppervlakte.

Polyurethaanschuim* (PUR)

  • Samenstelling

Polyurethaan (PUR) is het gevolg van een chemische reactie tussen twee componenten (isocyanaat en polyether-polyol). PUR wordt na het spuiten zeer hard door het hoge percentage gesloten cellen.

  • Vorm

Polyurethaanschuim kan geïnjecteerd of gespoten worden op een ondergrond. Het wordt vloeibaar opgeslagen in een vat en zwelt op in contact met de lucht. Daardoor dringt deze isolatie door tot in de kleinste hoekjes, wat het risico op koudebruggen beperkt.

  • Lambdawaarde

0,025 tot 0,027 W/mK

  • Dichtheid

30 tot 40 kg/m3

  • Brandgedrag

Zeer slecht brandgedrag, stoot giftige dampen uit.

  • Vochtgedrag

Bestand tegen vocht en rot niet.

  • Toepassingen

Als dak- en muurisolatie en voor de isolatie van vloeren (onder vloerplaat en tussenvloeren).

  • Plaatsing

Dit moet gebeuren door een vakman, die de expansie van het schuim, het regelmatige uitzicht en de uniforme dikte van de PUR-laag kan controleren.

  • Milieu-impact

Materiaal afkomstig uit de petrochemie dat veel grijze energie vraagt.

  • Kostprijs

Ongeveer 16 euro/m² voor een dikte van 8 à 10 cm (plaatsing inbegrepen).

* Meer schuimisolaties die kunnen worden gespoten vind je op onze website www.ikgabouwen.be

Alle prijzen in dit artikel zijn richtprijzen, exclusief plaatsing en btw (tenzij anders vermeld).

Slechtere isolatieprestaties?

Volgens specialisten kunnen isolatiematerialen in bulk, met uitzondering van cellulose, niet tippen aan de thermische prestaties van hun soepele en stijve alter ego’s (die we in de vorige twee nummers behandelden).

Ter herinnering: het is de lambdawaarde die ons een idee geeft van de thermische prestaties van isolatiematerialen. Die duidt de thermische geleidbaarheid van de materialen aan. Hoger lager deze waarde, hoe beter. Maar ook de dikte van de isolerende laag heeft een impact op het uiteindelijke resultaat: een iets lagere lambdawaarde kan je dus nog “inhalen” met een dikkere isolatielaag.

Isolatiematerialen in bulk hebben wel het grote voordeel dat je ook de minst toegankelijke delen van de woning ermee kan isoleren, zonder muren of wanden af te breken (en weer op te bouwen).

Minerale wol in bulkvorm

Verschillende materialen worden het vaakst verkocht als stijve platen of als (half) stijve of soepele dekens, maar zijn ook in bulk verkrijgbaar, zelfs al komt deze vorm minder vaak voor. Dat is onder meer het geval voor glaswol en rotswol, maar ook voor hennepwol en houtwol. Meer daarover lees je op www.ikgabouwen.be.

Kalkhennepbeton

In combinatie met een bindmiddel op basis van luchtkalk, vormen hennepscheven een licht composietmateriaal met uitstekende eigenschappen op het vlak van thermische isolatie en vochtregeling. Kalkhennepbeton is in het bijzonder geschikt voor de ecologische en duurzame renovatie van oude gebouwen. De plaatsing (spuittechniek) moet wel gebeuren door een gespecialiseerde firma.

 

Tekst Admon Wajnblum (Ligne Bois)

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels