Orde van Architecten: ‘De architect wordt gediscrimineerd. Ons ereloon is niet meer in verhouding’

Nieuws

Tien dagen lang laten we tijdens Batibouw dagelijks een expert aan het woord over zijn visie op de huidige stand van de bouwsector. Vandaag vertelt Dirk Mattheeuws, woordvoerder van de Vlaamse Raad van de Orde van Architecten, over de leidende rol van architecten bij nieuwe woonvormen.

Tien dagen lang laten we tijdens Batibouw dagelijks een expert aan het woord over zijn visie op de huidige stand van de bouwsector. Vandaag vertelt Dirk Mattheeuws, woordvoerder van de Vlaamse Raad van de Orde van Architecten, over de leidende rol van architecten bij nieuwe woonvormen.

Uit de architectenenquête van 2011 blijkt dat de architectenbureaus de economische crisis goed hebben doorstaan. Slechts 18 procent ging er sinds 2008 financieel op achteruit, 52 procent realiseerde zelfs een hogere omzet sinds de start van de crisis. Opmerkelijke cijfers in tijden waar vele bedrijven het hoofd amper boven water konden houden.

Dirk Mattheeuws: ‘De resultaten van die enquête waren heel positief. In 2010 steeg het aantal bouwvergunningen. De gezondheid van de sector wordt doorgaans gelinkt aan dat aantal. De Belgische architecten zijn minder geraakt door de crisis dan onze Nederlandse buren.’

‘Toch was er vanaf 2013, dus na de ergste periode van de crisis, een daling in het aantal opdrachten. Vooral de daling in residentiële opdrachten is opvallend, de niet-residentiële daalden namelijk al sinds 2011. De daling in bouwvergunningen voor residentiële nieuwbouw zou vooral te wijten zijn aan het dalend aantal eengezinswoningen.’

‘Voor de bouwsector zijn de verwachtingen voor de nieuwbouw niet zo groot. Zij verwachten een daling van het werkvolume in 2014. Maar al bij al heeft de Vlaamse architect – in tegenstelling tot zijn tegenhanger uit de buurlanden en afhankelijk van zijn opdrachtenportefeuille – de crisis voorlopig goed doorstaan.’

‘HOGERE KOSTEN VOOR BOUWHEER’

Dus alles loopt van een leien dakje voor de architecten?

Mattheeuws: ‘Een positieve evolutie in de architectuur is de grotere focus op passief bouwen. Architecten hebben een antwoord geboden op ecologisch en duurzaam bouwen. Bovendien is het allemaal in het belang van de Europese energievereisten. We zijn de laatste jaren enorm vooruitgegaan op dat vlak. Dat komt vooral omdat de overheid ons in die richting stuurt.’

De strenge energievereisten vormen geen probleem?

Mattheeuws: ‘Er zijn toch een aantal negatieve ontwikkelingen. De steeds strengere energienormen zorgen ervoor dat de kosten voor de bouwheer steeds hoger worden. Daarbij komen ook meer en meer administratieve verplichtingen en extra verantwoordelijkheden voor de architect. Het zogenaamde ereloon van de architecten is daarmee al lang niet meer in verhouding.’

‘Ten slotte zijn we nog altijd als enige bouwpartner verplicht ons te verzekeren voor de tienjarige aansprakelijkheid. Dat terwijl de aannemer, ook een bouwpartner, nog altijd geen verplichte verzekering moet aangaan. Toch heeft het Grondwettelijk Hof al aangekaart dat er hier sprake is van discriminatie tegenover de architect die wel wettelijk verzekerd moet zijn.’

NIEUWE WOONVISIE

Architecten staan ook voor een aantal uitdagingen. Zijn er al ideeën om de bevolkingsgroei en het bouwlandschap aan te pakken?

Mattheeuws: ‘Met de Provinciale Architectuurprijs 2013 reikt de Vlaamse Raad/Provinciale Raad Oost-Vlaanderen samen met de provincie Oost-Vlaanderen tweejaarlijks een prijs uit voor architectuur. Deze editie was het thema ‘nieuwe woonvormen’. Het wedstrijdreglement dat toen door de provinciale raad werd bekrachtigd, bevat eigenlijk een mooie samenvatting van een goede aanpak voor de toekomstige uitdagingen.’

‘Vergrijzing, gezinsverdunning en stedelijk wonen vragen om een nieuwe woonvisie. De schaarse ruimte, gebrekkige mobiliteit en de hoge energiekosten dwingen ons om na te denken over een duurzame wooncultuur.’

Welke nieuwe woonvormen zijn er zo al?

Mattheeuws: ‘Niet enkel collectiviteit wordt belangrijk, maar ook compactere woningen en slimmer ontwerp zijn dat om zo zuiniger om te gaan met de ruimte en grondstoffen.’

‘Woningen moeten afgestemd worden op alle gezinsvormen, zowel collectief als individueel, en alles moet betaalbaar blijven. Architecten hebben hier een leidende rol in. Zij moeten antwoorden bieden op de veranderingen met aangepaste woonvormen. Zo zijn er al heel wat voorbeelden gelanceerd. Co-housing, waarbij oude gebouwen een nieuwe bestemming krijgen, is betaalbaar en flexibel. Kangoeroewonen is een oplossing voor de vergrijzing en biedt een antwoord op levenslang wonen. Tot slot passen de nieuwe passief- en laag-energiewoningen in dat ecologische en duurzame kader, daarmee hebben we al veel vooruitgang geboekt. Het is aan de overheid om de architect hiertoe verder de nodige middelen te bieden.’ (WD)

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels