Overzicht materiaal voor spouwmuren

Bouwmethodes

Sinds de opkomst van de spouwmuur worden er blokken gebruikt om het binnenspouwblad en de dragende binnenmuren op te bouwen.

Sinds de opkomst van de spouwmuur worden er blokken gebruikt om het binnenspouwblad en de dragende binnenmuren op te bouwen.

Vroeger uitsluitend betonblokken en later grote holle baksteenblokken (snelbouw), holle betonblokken, Argexblokken (beton met korrels uit geëxpandeerde klei), gasbetonblokken… Bouwen met blokken gebeurt soms, omdat het goedkoper is, omdat het sneller gaat of om een betere isolatie te hebben. Een overzicht.

• Tot voorbij het midden van de vorige eeuw werden uitsluitend volle muren gebouwd. In het zuidelijke deel van België werd hiervoor meestal natuursteen gebruikt (omdat het ter beschikking en goedkoop was) en in het noorden meestal baksteen (omdat klei hier voorradig was voor het maken ervan). Een dergelijke volle muur was arbeidsintensief en vroeg veel dure materialen. Bovendien ontstonden er makkelijk problemen van vochtdoorslag en was het geheel ook heel inert. Inert betekent dat de massa en de samenstelling van de muur zodanig is dat hij een grote warmtecapaciteit heeft: daardoor is een woning met dergelijke muren moeilijk op te warmen in de winter (nadeel), maar blijft het er binnen in lang fris in de zomer (voordeel).

• De oplossing voor deze problemen was de spouwmuur. Een binnenspouwblad, het dragende deel van de muur, werd opgemetseld met goedkopere holle betonblokken of grote holle bakstenen (snelbouw). Goedkoper en door de grote afmetingen van de blokken ook sneller te verwerken. Langs de buitenkant van deze dragende muur en ermee verbonden voor de stabiliteit kwam het buitenspouwblad, opgetrokken in baksteen van klassiek formaat. Tussen beide zat een luchtspouw. Vocht dat door het buitenspouwblad naar binnensijpelde, kon door openingen (open stootvoegen) aan de voet van de muur naar buiten vloeien.

Door deze manier van bouwen werd de inertie van de muur kleiner. De holle betonblokken of snelbouwstenen hadden immers holtes en daardoor minder materiaal, minder massa. Bovendien bood deze manier van bouwen (en de aard van deze materialen) ook veel meer kans op luchtlekken waardoor warmte sneller verloren ging.

• Dit ondervond men al spoedig bij de eerste petroleumcrisis. Sedertdien moet isolatie de warmteverliezen doorheen de muren opvangen. De spouw was en is de aangewezen plaats om deze isolatie te installeren. Goed geplaatst tegen het binnenspouwblad dekt het isolatiemateriaal eventuele luchtlekken af en biedt het een belangrijke barrière tegen warmteverliezen. Bovendien zit het in de spouw beschut tegen vocht.

Jef Sels

ExtraMuuropbouw en isolatie

Bij het bouwen van een spouwmuur wordt eerst de dragende binnenmuur (het binnenspouwblad) tot op een bepaalde hoogte opgetrokken, vervolgens wordt daartegen de isolatie aangebracht en daarna wordt de buitenmuur (het buitenspouwblad) tot op dezelfde hoogte opgemetseld. Ideaal zou zijn dat men eerst het volledige binnenspouwblad zou optrekken, hier tegenaan de volledige isolatie – goed tegen de muur en onderling aansluitend! – en tenslotte het volledige buitenspouwblad.

Deze werkwijze is vanuit isolatiestandpunt ideaal, maar niet voor de aannemer. Hij moet eerst zijn stelling optrekken gelijktijdig met het verhogen van het metselwerk van de binnenmuur, dan moet hij zijn stelling aanpassen om de isolatie aan te brengen en dan moet hij nog eens zijn stelling aanpassing voor het optrekken van de buitenmuur. Theorie en praktijk komen hier dus in botsing. De ideale oplossing vraagt meer tijd, is lastiger en het rendement van de metser daalt (tijdverlies met de stelling). Dat is de reden dat deze ideale oplossing jammer genoeg niet dikwijls toegepast wordt. En nochtans staat of valt de efficiëntie van de isolatie en die van de lucht dichtheid met een volledig luchtlekvrij aanbrengen van het isolatiemateriaal tegen de muren, zoals blijkt uit het volgende verhaal.

In Ludwigshafen, Duitsland, loopt al enige tijd een bouwproject (zowel renovatie als nieuwbouw) waarbij gestreefd wordt naar optimale isolatie. Dit project loopt in samenwerking met BASF. De bedoeling is om in de praktijk te bewijzen dat door een ver doorgedreven isolatie woningen minder tot veel minder energie gaan verbruiken. Ze zijn erin geslaagd een passief huis te ontwikkelen dat voor de verwarming geen energie meer gebruikt: sterke isolatie (tot 60 cm in het dak), passieve zonne-energie en gebruik van zonnepanelen voor het sanitair warm water. Tijdens het bezoek aan deze huizen vertelde de werfleider dat het belangrijkste punt waarop steeds moest gecontroleerd worden, het nauwgezet aanbrengen van de isolatie was. En dat terwijl de werknemers van de firma al verschillende huizen met sterke aandacht voor isolatie hadden afgewerkt.

Het is duidelijk: alle wettelijke k-waarden en EPB voorschriften ten spijt valt of staat de efficiëntie van de isolatie met het al of niet zorgvuldig aanbrengen van de materialen. Duidelijke vermeldingen op het contract met de architect en met de aannemer + een goede controle door de architect en de bouwheer op de werf zijn de absoluut nodige voorwaarden om een goed geïsoleerde woning te hebben.

Blokken in geëxpandeerd polystyreen

Een voorbeeld van dit soort blokken is de module Climablock. De blok doet dienst als bekisting die bestaat uit twee panelen in geëxpandeerd polystyreen (EPS) evenwijdig opgesteld en verbonden door tussenstukken, zodat er een lege ruimte ontstaat tussen de twee oppervlaktes. De tussenstukken in polypropyleen (PP) zijn speciaal ontwikkeld en getest en bestand tegen het storten van het beton. Ze zijn op regelmatige afstanden geplaatst om de overdruk en vervorming van de panelen in polystyreen tegen te gaan.

De verbindingsstukken dienen als basis voor het plaatsen van de horizontale bewapening.

Daaraan wordt de verticale bewapening verbonden zoals vereist door het structureel ontwerp van het gebouw. Op het bovenste deel van de blokken staan pinnen (pluggen) om de verschillende blokken beter te kunnen samenvoegen. De modules zijn licht, gemakkelijk te transporteren en eenvoudig te plaatsen op de werf.

Na plaatsing van de blokken en de bewapening worden de blokken volgestort met beton. En klaar is de muur.

Het polystyreen doet ook dienst als isolatie: de blokken zijn daarom verkrijgbaar in verschillende wanddikten.

Blokken in hout

Het gaat hier niet om de gekende houtskeletbouw of de massieve houtbouw. Dit systeem werkt met houten blokken van 30 of 50 cm lengte, 7 tot 20 cm breedte en 6 tot 8,5 cm hoogte die dus ook uit kleinere of gebroken stammen kunnen gemaakt worden. Het idee kwam er na een zware storm in Frankrijk in 1999 waarbij heel wat bomen gebroken waren wat ze ongeschikt maakte voor de klassieke zagerijtoepassingen.

De blokken worden op elkaar gezet met verspringende voegen (in verband) en vastgezet met schroeven. Er is geen speciale kennis of vaardigheid nodig voor het werken met deze blokken.

Hout heeft goede thermische en akoestische eigenschappen en de blokken zijn door hun kleine afmetingen en lage gewicht makkelijk te verwerken.

Sinds 2004 heeft dit bouwsysteem een goedkeuring van het Centre Technique du Bois.

Meer info: www.bois.com/choix-produits-materiaux/fiches-produits/parpaing-bois/ (enkel Frans).

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels