Stijve isolatiematerialen: ruwbouw

Stijve isolatiematerialen: ruwbouw

Isolatie, Materialen, Ruwbouw

Bent u opzoek naar ideeën voor mogelijk isolatiemateriaal? Hier een overzicht van de stijve isolatiematerialen.

Het komt er dan nog op aan de juiste keuze te maken aan materialen. In dit eerste deel doen we de ronde van de stijve of harde isolatiematerialen voor het isoleren van de woning.

De stijve isolatiematerialen kunnen we indelen in drie categorieën: de materialen op basis van grondstoffen uit de petrochemie (PUR, PIR, EPS, XPS, resol), materialen op basis van minerale grondstoffen (cellenglas) en die op basis van plantaardige grondstoffen (kurk en houtvezel).

Een pak voordelen…

Harde of stijve isolatiematerialen worden meestal verkocht in de vorm van platen of panelen. Ze pakken over het algemeen uit met een uitstekende fysische en mechanische weerstand. Door hun hogere dichtheid of soortelijke massa (tussen 110 en 260 kg/m3 tegenover 40 tot 55 kg/m3 voor soepele isolatie) zijn ze uiterst geschikt om de buitenkant van je woning te isoleren. Al kan je ze uiteraard ook binnen toepassen.

Stijve panelen hebben een geringe thermische geleidbaarheid, wat betekent dat ze weinig warmte overbrengen. Hoe lager die warmtegeleidbaarheid – uitgedrukt in de lambdawaarde of λ-waarde – hoe beter dit materiaal isoleert. Zo houden materialen waarvan de λ-waarde lager ligt dan 0,060 W/mK de warmte binnen en de koude buiten. Nu laten vrijwel alle stijve isolatiematerialen die op de markt beschikbaar zijn, een λ-waarde optekenen tussen 0,018 W/mK en 0,042 W/mK.

Een andere troef is dat de stijven panelen quasi ongevoelig zijn voor vocht (met uitzondering van resol en platen op basis van plantaardige grondstoffen zoals kurk en houtvezel), waardoor ze zonder problemen in contact kunnen staan met de grond.

Nog interessant is hun kostprijs. Voor dezelfde thermische prestaties zijn deze stijve isolatiematerialen vaak goedkoper dan andere isolatiematerialen, wat altijd in hun voordeel kan spelen op het moment van je keuze.

…en enkele nadelen

Zoals bij alles, is er ook een kleine keerzijde van de medaille. De meeste stijve materialen scoren bijvoorbeeld minder goed op het vlak van geluidsisolatie.

Daarnaast speelt ook de ecologische voetafdruk van bouwmaterialen een steeds grotere rol. De meeste stijve isolatieplaten zijn afkomstig uit de petrochemie en hun ecologische balans is niet bepaald schitterend te noemen.

Belang van de plaatsing

Uiteraard speelt ook de plaatsing een rol bij de keuze, zeker als je van plan bent de klus zelf te klaren. Zo is de verbinding tussen de platen een heikel punt. Een juiste uitvoering zal een rechtstreekse invloed hebben op de kwaliteit van het eindresultaat. Verder is het zo dat platen in EPS (geëxpandeerd polystyreen) of XPS (geëxtrudeerd polystyreen), net als die in kurk of houtvezel vrij makkelijk op maat te versnijden en te plaatsen zijn, terwijl andere, zoals cellenglas of resol, de tussenkomst van een vakman vragen.

Overzicht van de belangrijkste stijve isolatiematerialen

Geëxpandeerd polystyreen (EPS)

  • Samenstelling

Geëxpandeerd polystyreen – beter gekend als piepschuim of isomo – wordt gevormd door polymerisatie van styreenmoleculen (een afgeleide van aardolie) waardoor een isolatie met gesloten cellenstructuur ontstaat.

Het polystyreen wordt geëxpandeerd tot korrels die worden verhit, uitzetten en aan elkaar gaan kleven.

  • Vorm

Het resultaat zijn platen die zijn samengesteld uit miljoenen ronde bolletjes met minimale diameter (0,2 tot 0,3 mm).

  • Lambda-waarde

0,029 tot 0,040 W/mK

  • Dichtheid

10 tot 30 kg/m3

  • Dikte

2 tot 20 cm

  • Brandgedrag

Witte EPS is ontvlambaar en moet worden beschermd met een brandwerend middel. EPS verrijkt met grafiet (grijs) is moeilijk ontvlambaar.

  • Vochtgedrag

Dankzij de gesloten celstructuur is EPS vochtwerend. De cellen absorberen nauwelijks water en opstijgend vocht maakt geen kans.

  • Toepassingen

EPS wordt meestal gebruikt voor de isolatie van kelders (onder het plafond), buitenmuren (onder de gevelpleister) en daken (onder de kepers). Door zijn goede druksterkte kan EPS ook als vloerisolatie gebruikt worden.

  • Plaatsing

De lichte platen zijn makkelijk te verwerken en te versnijden, zonder dat je specifiek gereedschap of bescherming nodig hebt.

  • Milieu-impact

EPS is vrij vervuilend. Zijn grijze energiebalans ligt betrekkelijk hoog. Het is niet biologisch afbreekbaar maar kan wel worden gerecycleerd.

  • Kostprijs

Tussen 10 en 15 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Geëxtrudeerd polystyreen (XPS)

  • Samenstelling

XPS wordt gemaakt van monomeer styreenkorrels die worden geëxtrudeerd met een blaasmiddel (kooldioxide voor courante thermische prestaties of HFC-gas voor hogere thermische prestaties).

  • Vorm

XPS biedt zich aan in harde platen voorzien van tand-en-groef op de vier zijden.

  • Lambda-waarde

0,027 tot 0,040 W/mK

  • Dichtheid

30 tot 40 kg/m3

  • Dikte

10 tot 33 cm

  • Brandgedrag

XPS is zeer ontvlambaar. Kan bij brand zeer toxische gassen afgeven. Beschermen met een brandwerende bekleding.

  • Vochtgedrag

Perfect water- en waterdampdicht.

  • Toepassingen

Geschikt voor de isolatie van hellende daken (onder of op de kepers) en platte daken (ook voor een omgekeerd dak, waarbij de isolatie boven op de waterkerende laag ligt), voor spouwmuren en vloeren.

  • Plaatsing

Terwijl EPS-platen de neiging hebben bij het versnijden af te brokkelen, is XPS compacter, waardoor je het makkelijk kan versnijden zonder materiaalverlies.

  • Milieu-impact

Rekening houdend met de volledige levenscyclus (productie, transport, gebruik, recyclage), staat geëxtrudeerd polystyreen helemaal onder aan de ladder.

  • Kostprijs

Tussen 12 en 20 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Polyurethaan (PUR)

  • Samenstelling

Polyurethaan (PUR) is het resultaat van een chemische reactie tussen twee componenten (isocyanaat en polyether-polyol). Door toevoeging van lucht of water ontstaan er luchtbellen. Het resultaat is een zeer hard mengsel met een hoog percentage gesloten cellen.

  • Vorm

PUR wordt verkocht onder de vorm van harde schuimplaten, die aan beide zijden bedekt zijn met een folie (aluminium, glasvlies…) en met een kliksysteem op de vier kanten. Het bestaat ook onder de vorm van een schuim dat op de werf ter plaatse gespoten kan worden.

  • Lambda-waarde

0,021 tot 0,030 W/mK

  • Dichtheid

Gemiddeld 30 kg/m3

  • Dikte

3 tot 20 cm

  • Brandgedrag

Reageert slecht op brand (bij verbranding kunnen giftige gassen vrijkomen). Mag daarom nooit rechtstreeks in contact geplaatst worden met schoorstenen of leidingen waarvan de temperatuur hoog kunnen oplopen.

  • Vochtgedrag

Ongevoelig voor vocht en bederft niet.

  • Toepassingen

PUR wordt meestal gebruikt voor de isolatie van platte daken, spouwmuren en vloerplaten.

  • Plaatsing

Aangezien het materiaal zou kunnen krimpen, moeten de naden tussen de platen zorgvuldig worden afgedicht met een aangepaste tape.

  • Milieu-impact

Polyurethaan is een kunststof uit de petrochemie. De energie die nodig is voor de productie is aanzienlijk. Toch krijgt PUR van de BRE (Building Research Establishment – een Engelse onderzoeksinstantie voor de bouw die zich onder andere toelegt op de milieu-impact van bouwmaterialen,red.) voor zijn volledige levenscyclus (50 tot 75 jaar) de code A (“zeer goede keuze”) mee.

  • Kostprijs

10 tot 18 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Polyisocyanuraat (PIR)

  • Samenstelling

PIR is in feite een verbeterde vorm van polyurethaan, waarbij de polyether-polyol vervangen wordt door een polyester-polyol. PIR kan daardoor uitpakken met een betere isolatiewaarde, grotere brandveiligheid, en een betere drukvastheid en stabiliteit.

  • Vorm

Zelfde als voor polyurethaan.

  • Lambda-waarde

0,018 tot 0,026 W/mK

  • Dichtheid

Gemiddeld 30 kg/m3

  • Dikte

3 tot 12 cm

  • Brandgedrag

PIR-platen zijn bestand tegen temperaturen tot 120 °C maar, in geval van brand, geeft het materiaal wel schadelijke dampen af die koolstofmonoxide, koolstofdioxide en waterstofcyanide bevatten.

  • Vochtgedrag

Ongevoelig voor vocht en bederft niet.

  • Toepassingen

Platte en hellende daken, vloeren en spouwmuren.

  • Plaatsing

Aangezien het materiaal zou kunnen krimpen, moeten de naden tussen de platen zorgvuldig worden afgedicht met een aangepaste tape.

  • Milieu-impact

De energie die nodig is voor de productie is aanzienlijk. Bovendien is PIR moeilijk te recycleren. Net als PUR, krijgt het van de BRE nochtans een A (“zeer goede keuze”) achter zijn naam.

  • Kostprijs

Tussen 10 en 18 euro/m2 voor een dikte van 12 cm.

Resol (of fenolschuim)

  • Samenstelling

Resol is afkomstig van fenolformaldehydehars (dat vroeger gebruikt werd voor het maken van bakeliet) en behandeld met een expansiemiddel (HFC, pentaan of CO2) dat voor de emulsie zorgt.

  • Vorm

Resol presenteert zich onder de vorm van hardschuimplaten waarvan de gesloten cellenstructuur een gas bevat dat hen isolerende eigenschappen verleent.

  • Lambda-waarde

0,018 tot 0,023 W/mK

  • Dichtheid

Gemiddeld 35 kg/m3

  • Dikte

3 tot 20 cm

  • Brandgedrag

Fenolschuim is brandbestendig en geeft bij verbranding weinig rook af.

  • Vochtgedrag

Het is wel gevoelig voor vocht en moet dus een waterafstotende beschermlaag krijgen. Het moet worden bekleed met een dampscherm en, indien nodig, een regenscherm om te voorkomen dat vocht in het materiaal dringt en zo de isolatiewaarde van het materiaal zou aantasten.

  • Toepassingen

Daken, vloeren en binnenmuren.

  • Plaatsing

Fenolschuimisolatie kan krimpen, wat aanleiding kan geven tot luchtlekken en warmteverlies. Je neemt dus best een  erkend installateur onder de arm om die nadelen te beperken.

  • Milieu-impact

Fenolschuim is afkomstig uit de petrochemie. De productie vraagt zeer veel energie, maar stoot verder maar weinig toxische stoffen uit in de atmosfeer.

  • Kostprijs

Ongeveer 45 euro/m2 voor een dikte van 10 cm, wat duurder is dan de andere synthetische isolatiematerialen, maar dat wordt gecompenseerd door het feit dat een beperktere dikte volstaat om dezelfde thermische prestaties te bekomen.

  • Opmerking

Vrij recent product in vergelijking met de traditionele hardschuimmaterialen. Hoewel zijn isolerende eigenschappen werden getest, bewezen en gecertificeerd, dient zijn efficiëntie op lange termijn nog te worden bevestigd.

Cellenglas

  • Samenstelling

Cellenglas (of schuimglas of foamglas) bestaat uit gerecycleerd glas en minerale grondstoffen zoals kwartszand, veldspaat, ijzeroxide, mangaanoxide, koolzwart, natriumsulfaat en natriumnitraat. Deze stoffen worden gesmolten op een temperatuur van meer dan 1.000 °C. Tijdens dat smeltproces komt CO2 vrij, waardoor er een groot aantal luchtbelletjes ontstaan in het mengsel. Het resultaat is een licht materiaal met gesloten cellen.

  • Vorm

Cellenglas wordt verkocht in de vorm van platen of blokken, naargelang de toepassing in het gebouw.

  • Lambda-waarde

0,036 tot 0,041 W/mK

  • Dichtheid

Ongeveer 115 kg/m3

  • Dikte

4 tot 18 cm

  • Brandgedrag

Cellenglas is onbrandbaar en geeft bij brand geen toxische stoffen af.

  • Vochtgedrag

Water- en dampdicht, bederft niet.

  • Toepassingen

Cellenglas wordt gebruikt voor de isolatie van platte daken die zwaar belast worden, maar ook voor muren en vloeren, ook als die in contact staan met een vochtige omgeving.

  • Plaatsing

Cellenglas kan op de vloer worden geplaatst op voorwaarde dat het oppervlak effen is, zodat het niet gaat breken. Op een dak wordt dit materiaal vaak gecombineerd met bitumen om een perfect resultaat te bekomen.

  • Milieu-impact

Cellenglas bestaat uit natuurlijke grondstoffen – sommige overvloedig aanwezig – en tot 60 procent gerecycleerd glas. Het is een anorganisch product dat geen giftige dampen voortbrengt. De productie vergt nochtans veel energie, wat doorweegt op zijn ecologische balans.

  • Kostprijs

Ongeveer 35 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Geëxpandeerde kurk

  • Samenstelling

Geëxpandeerde kurk is afkomstig van de kurkeik. De schors wordt vermalen waarna de korrels in een gesloten drukvat (autoclaaf) expanderen en onder druk en hoge temperatuur (400 °C) met behulp van kurkhars (suberine) gaan samenkoeken. De geëxpandeerde kurkblokken worden vervolgens in verschillende diktes versneden of opnieuw tot kurkkorrels vermalen.

  • Vorm

Kurk als isolatiemateriaal vind je onder de vorm van platen of korrels.

  • Lambda-waarde

0,033 tot 0,037 W/mK

  • Dichtheid

100 tot 130 kg/m3

  • Dikte

Van 2 tot 8 cm voor de platen

  • Brandgedrag

Kurk is totaal onbrandbaar en stoot ook geen giftige gassen uit bij verbranding.

  • Vochtgedrag

Waterafstotend en bederft niet.

  • Toepassingen

Platen van geëxpandeerde kurk worden gebruikt voor de isolatie van vloeren, muren, plafonds en daken. Bij renovatie kan je ze ook gebruiken om onder de kepers te isoleren.

  • Milieu-impact

Kurk is een isolatiemateriaal is dat 100 procent natuurlijk is, en het ontschorsen van de kurkeik is niet schadelijk voor de boom. Na het verwijderen van de schors heeft de boom wel een tiental jaren nodig om een nieuwe aan te maken.

  • Kostprijs

Tussen 30 en 35 euro/m2 voor een dikte van 8 cm.

  • Opmerking

Gezien zijn betrekkelijke schaarste, kan je kurk best voorbehouden voor de plaatsen waar het zijn vochtbestendige eigenschappen kan laten gelden: vloeren, omgekeerde platte daken, spouwmuren met een risico op opstijgend vocht. Platen die verrijkt zijn met synthetische lijmen kan je maar beter vermijden. Ze geven formaldehyde af, wat schadelijk is voor de gezondheid.

Houtvezel

  • Samenstelling

Houtvezelplaten worden gemaakt van zaagafval (schors en takken van naaldbomen die niet chemisch behandeld zijn). De vezels worden door hun eigen harsen onder hoge druk samengeperst. Om een grotere dikte te bekomen, worden meerdere platen verlijmd, weliswaar met een synthetische lijm.

  • Vorm

Stijve platen waarvan de randen soms voorzien zijn van tand-en-groef.

  • Lambda-waarde

0,038 tot 0,042 W/mK

  • Dichtheid

110 tot 170 kg/m3

  • Dikte

4 tot 24 cm

  • Brandgedrag

Houtvezelplaten zijn moeilijk ontvlambaar, maar eens ze vuur vatten, helpen ze de brand te verspreiden. Houtvezelplaten moeten dus verplicht worden voorzien van een brandwerende bekleding.

  • Vochtgedrag

Zoals alle materialen van plantaardige oorsprong is water de grootste vijand van hout. Zelfs het kleinste contact met waterdamp kan aanzienlijke schade veroorzaken (schimmelvorming, rotting…). Houtvezelplaten moeten dus steeds worden bekleed met een dampscherm en/of regenscherm.

  • Toepassingen

Houtvezelplaten worden voornamelijk gebruikt voor de isolatie van (platte of schuine) daken, maar zijn ook geschikt om vloeren te isoleren en om tussenwanden en verlaagde plafonds te maken. Platen die beschermd zijn met een waterbestendige folie kunnen ook als buitenisolatie dienen die daarna bekleed wordt met een minerale pleister.

  • Plaatsing

Houtvezelplaten worden meestal op het dakgebinte of houtskelet geschroefd. Je kan ze met een handzaag op maat snijden.

  • Milieu-impact

Het gaat hier om een natuurlijke grondstof die hernieuwbaar en 100 procent recycleerbaar is (op voorwaarde dat er geen synthetische lijm als bindmiddel werd gebruikt). Bovendien gaan de nevenproducten van hout niet zomaar verloren. Wil je zeker zijn dat je een ecologisch isolatiemateriaal in handen hebt, kies dan voor voor platen met een FSC- of PEFC-label. Die garanderen dat het houtafval afkomstig is van duurzaam beheerde bossen.

  • Kostprijs

Tussen 20 en 25 euro/m2 voor een dikte van 10 cm.

Alle prijzen die in dit artikel vermeld worden, zijn richtprijzen, excl. plaatsing en btw

 

Tekst Admon Wajnblum (Ligne Bois)

Openingsbeeld Gregory Halliday

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels