Tips voor een gezonde slaap

Decoratie en meubilair

Gemiddeld brengen we één derde van ons leven slapend door. Reden genoeg dus om na te denken over matrassen en hoofdkussens, over een gezonde slaaphouding en slaapcomfort.

Gemiddeld brengen we één derde van ons leven slapend door. Reden genoeg dus om na te denken over matrassen en hoofdkussens, over een gezonde slaaphouding en slaapcomfort.

Wie regelmatig te weinig slaapt, zal het beamen: een gebrek aan nachtrust maakt een mens futloos en humeurig. Op lange termijn leidt het zelfs tot een soort van ‘slaapschuld’: een tekort dat ingehaald moet worden. Gemiddeld heeft een mens tussen de zeven en acht uur slaap nodig. Sommigen hebben genoeg met veel minder: Napoleon klokte bijvoorbeeld af op vier uurtjes en Thomas Edison op amper twee. Maar dat zijn de uitzonderingen. Voor de meesten onder ons geldt dat het moedwillig negeren van nachtrust een slecht idee is. Slapen is namelijk één van de belangrijkste bezigheden in ons leven. De cijfers spreken voor zich: wie 78 jaar is, bracht gemiddeld al 25 jaar in bed door. We kunnen daar dus maar beter qualitytime van maken. Lekker slapen in een goed bed.

Maar wat houdt dat precies in? Au fond is het heel persoonlijk. Wat de een als comfortabel ervaart, is dat niet voor de ander. En omgekeerd. Er zijn ook tal van factoren waarmee u rekening dient te houden: lichaamsgewicht en -bouw, het bedsysteem compleet met bodem en matras, de kamer (temperatuur, vochtigheid en ventilatie) en de hygiëne. Tel daar nog de heel persoonlijke elementen bij – zweet u gemakkelijk, bent u allergisch? – en u zal begrijpen dat het kiezen van een slaapsysteem niet zo simpel is als het lijkt. Toch zijn er enkele richtlijnen die u kunnen helpen een goede keuze te maken.

Waarom slapen?

“Slapen dient om de spieren te ontspannen. Het is bijvoorbeeld 60 % minder lastig dan rondwandelen.” zegt Richard Goossens, ergonoom en docent toegepaste ergonomie aan de Technische Universiteit van Delft. Anatomisch gezien komt slapen hierop neer: de beenderen van ons skelet hangen aan mekaar door posturale spieren. Die leveren overdag een continue inspanning en hebben dus ook nood aan rust tijdens het slapen. Het treffendste voorbeeld hiervan zijn de mensen die knikkebollen in de avondspits op de trein: telkens als ze indommelen, ontspannen hun nekspieren zich en valt hun hoofd voorover. Niet alleen de nek-, maar ook de rugwervels moeten zich ontspannen op een matras. In onze tussenwervelschijven zit een vloeistof die er langzaam wordt uitgeknepen als we lang rechtstaan of onze rug belasten. Het is echt geen fabeltje dat we ‘s avonds iets korter zijn dan ‘s ochtends. Tijdens de nachtrust herstelt zich dat, omdat de sponsachtige tussenwervelschijven weer vloeistof opnemen. Slapen is dus essentieel om de spieren rust te gunnen en nieuwe energie op te doen.

Hard of zacht?

Te is nooit goed. Een te harde matras geeft het lichaam te weinig ondersteuning, waardoor de (rug)spieren onvoldoende kunnen ontspannen en waardoor u te veel gaat liggen woelen. Een te zachte matras zal misschien wel het lichaam overal ondersteunen, maar ook te veel inkapselen waardoor u te weinig beweegt tijdens het slapen. De ideale matras heeft dus een perfect evenwicht tussen hard en zacht: voldoende ondersteuning zonder de slaper in zijn bewegingen te belemmeren. Bewegen in de slaap is heel normaal én heel belangrijk. Te lang in eenzelfde houding liggen is niet alleen oncomfortabel, maar veroorzaakt op de lange duur doorligwonden. Volgens de ene bron draaien we ons gemiddeld 18 keer per nacht om tijdens het slapen, andere spreken van 40 keer tot 70 keer. Zachtheid/hardheid bestaan er echter in allerlei gradaties. Hoe zacht precies of hoe hard: dat hangt dan weer af van uw persoonlijke voorkeur, maar ook van uw constitutie. Wie wat zwaarder is, zal zich misschien beter voelen bij een iets hardere matras. Terwijl wie een lichtgewicht is, beter kan dromen op een zachter exemplaar.

Naast de matras is ook de bedbodem van groot belang: als die doorzakt, mag de matras nog zo hard zijn, dan zal ze mee doorzakken. Met rugpijn als resultaat. Een goede bodem zorgt voor de ondersteuning van matras en slaper. De meest bekende en courante is de lattenbodem, samengesteld uit al dan niet beweeglijke latjes. Gesofisticeerdere lattenbodems zijn moduleerbaar en kunnen worden aangepast aan uw lichaamsvorm en -gewicht. Daarnaast kiezen steeds meer mensen voor een boxspring, het type bed dat u vaak terugvindt in de chiquere hotels en dat bestaat uit een gestoffeerde verenbodem en een verenmatras. “Op hotel slaap ik altijd beter.” Die verzuchting heeft voor veel mensen met het bed te maken en zet hen ertoe aan om ook thuis zo’n boxspring te installeren. Sommige hotels (o.a. Sofitel van de Accor-groep) hebben die boodschap goed begrepen: daar kan u desgewenst het bed mee naar huis nemen. Mits betaling uiteraard.

Nieuw op de markt

Het zijn vooral de extreme situaties – met name de problemen van patiënten die gedwongen zijn om heel lang en vaak in dezelfde houding te moeten liggen – die het onderzoek naar de perfecte matras gaande houden. Zo spreekt men inmiddels van ‘alternerende’ matrassen: deze bevatten drukpunten die geleidelijk van links naar rechts worden verlegd waardoor de patiënt automatisch van houding gaat veranderen. Dat gebeurt volautomatisch en bespaart het ziekenhuispersoneel veel tijd. Verder spreekt men tegenwoordig ook van ‘actieve’ of ‘intelligente’ matrassen. Alle grote beddenfabrikanten doen er momenteel onderzoek naar. Concreet: een actieve matras past zich automatisch aan aan de omstandigheden van het slapen. Zo’n matras berekent aan de hand van sensoren voortdurend de optimale ondersteuningsvorm voor het lichaam. Parameters waarmee dergelijke matrassen rekening houden zijn bijvoorbeeld lichaamsgewicht, slaaphouding en luchtvochtigheid in de kamer. De actieve matras kan tijdens de nachtrust van vorm veranderen. Geruisloos en geleidelijk, zodat u niet onverhoeds wakker schrikt. Of we deze nieuwigheden weldra op de particuliere markt zullen terugvinden, valt nog af te wachten.

Een opvallende trend, die inspeelt op het toenemend aantal allergieën, is ook het gebruik van kwalitatief hoogwaardige stoffen voor matrassen en hun hoezen. Gezuiverd katoen bijvoorbeeld is gemakkelijk wasbaar en hygiënisch, want het stoot ongedierte als de huismijt af. Omdat we het niet altijd even warm willen hebben in bed, bestaan er nu ook afritsbare matrashoezen: de zomerhoes drijft de warmte weg en doet zweet verdampen, de winterhoes houdt de warmte vast. Thermogevoelige stoffen als fleece en Thinsulate bewezen hun diensten al in de sportwereld, maar duiken nu ook in de slaapkamer op als bekleding van matrassen. Niet zonder reden, want ze isoleren perfect en reguleren het vocht.

Het interieur

Tegenwoordig is de slaapkamer een heuse leefruimte geworden waar je in alle rust ook kan werken, lezen, tv kijken of muziek beluisteren. De populairste ‘nevenactiviteiten’ in bed zijn lezen en tv-kijken. Uit een onderzoek van Sleepy (2004) bleek dat 30 % van de ondervraagden naar de buis keek van tussen de lakens. Beddenfabrikanten weten dat maar al te goed en lanceren verstelbare bodems, om het zitcomfort te vergroten. Een bed met een opkrikbare rugleuning is echter niet voldoende, want u glijdt onherroepelijk naar beneden. Het meeste comfort bieden bedbodems die in zitmodus naast een rug- ook een knieknik hebben, zodat de romp niet wegglijdt tijdens het lezen. De praktijk leert echter dat mensen hier niet zo van houden: de meesten willen in bed liefst liggend tv kijken of lezen.

Op zich is er niets op tegen: lezen of tv kijken kan bijdragen tot een noodzakelijke ontspanning. Toch heeft het ook een keerzijde: het risico dat de slaapkamer een echte lééfruimte wordt, waar rust en ontspanning niet meer op de eerste plaats staan, is reëel. Maar ook dit is erg subjectief, want de een kan zich perfect ontspannen in een ietwat rommelige kamer, terwijl de ander daarvan gestresseerd raakt. Hetzelfde geldt voor de kleur van uw slaapruimte.

Zo wordt er vaak beweerd dat de kleur rood in de slaapkamer absoluut uit den boze is. Volgens specialisten zouden de golven die deze felle kleuren uitsturen, allesbehalve rustgevend of slaapverwekkend zijn. Toch zien we in veel hotels, zowel in de lobby, bar als in de slaapkamers vaak rode tinten opduiken. Ook in het gamma Colormix Collection #3 Day:Night van Levis vinden we verschillende roodtinten terug, gecombineerd met zachte pastels, grijs of zwart. Alles hangt immers af van welk rood (er zijn zoveel tinten) en in welke combinatie u het gebruikt.

De prijs

Een bed is prijzig, maar gezien de tijd die we in bed doorbrengen, is het de moeite waard om erin te investeren. Hoe prijzig kan het dan worden? Om u een idee te geven:

1. Lattenbodem 180 x 200 cm

Om te beginnen maakt het een enorm verschil of de bodem houten latten heeft of latten in glasvezel. Verder is de prijs afhankelijk van de verstelbaarheid.

Vlak en niet aanpasbaar (meestal veren de latten lichtjes mee): vanaf 300 euro (hout) en vanaf 1000 euro (glasvezel) bij Bedking Ergopolis; vanaf 305 euro (hout) bij Sleepy.

Vlak en aanpasbaar (bv. ingesteld op uw Slaap-dna®, bij Sleepy): vanaf 830 euro (Ergosleep P3).

Elektrisch verstelbaar (rugleuning en voetensteun, 2-motorig): vanaf 1200 euro (hout) tot ca 3000 euro (glasvezel) bij Bedking Ergopolis; vanaf 2610 euro (hout) bij Sleepy.

Houd bij lattenbodems rekening met het feit dat het bedframe extra is.

2. Latexmatrassen: combinatie van twee 90 x 200 cm

De prijzen variëren naargelang de samenstelling van zowel de kern als van de afwerking van de matras (natuurlatex of synthetische latex, geperforeerd of niet…): van 1120 tot 2300 euro.

3. Boxspring 180 x 200 cm

De prijzen variëren naargelang de uitvoering. Welke veren zijn gebruikt (gewone bonellveren of pocketveren)? Welke stof kiest u voor de bekleding? Wilt u een hoofdbord en een voetenbord?

In vlakke uitvoering (niet verstelbaar) en met bonellveren: vanaf 790 euro. Met pocketveren moet u op minimaal 1100 euro rekenen.

In verstelbare uitvoering (2-motorig) en met de gewone bonellveren: 2400 euro; met pocketveren minimaal 3300 euro.

Hoofdbord vanaf 650 euro, voetbord vanaf 400 euro.

Bedrok (als u geen voetbord neemt bijvoorbeeld): vanaf 375 euro.

4. Pocketverenmatrassen: combinatie van twee 90 x 200 cm

Prijzen variëren naargelang de samenstelling en de afdeklaag.

De goedkoopste pocketverenmatrassen kosten ca. 1000 euro (per twee). Maar dat kan oplopen tot ca 2360 euro.

5. Hoofdkussens

Synthetische kussens zijn meestal de goedkoopste en al vanaf 20 euro beschikbaar.

Zoals bij latexmatrassen hangt de prijs bij latexkussens af van de samenstelling: van 49 tot 130 euro. Ook de prijs van donskussens kan erg verschillen: afhankelijk van de oorsprong van de dons waarmee het gevuld is en de verhouding tussen dons en veertjes. Prijzen variëren bij Sleepy van 53 tot 214 euro (100 % witte ganzendons en zeer hoge kwaliteit); en bij Bedking van 80 tot 126 euro (50-50 verhouding). Een speciaal ontworpen anti-nekpijnkussen kost tussen de 73 en de 150 euro.

6. Accessoires en design

Sommige merken werken met gerenommeerde designers en dat voelt u uiteraard in de prijs. Verder zijn er uiteraard nog tal van accessoires die uw slaapkamer compleet maken. Zo hebben we in deze context nog niet gesproken over aangepaste nachtkastjes en dergelijke. Indien u de slaapkamer compleet wil hebben moet u dat er allemaal nog bijtellen.

7. Totaal

De meest simpele lattenbodem met de goedkoopste latexmatras en dito kussens komt al snel op 1800 euro. Exclusief het bedframe!

Tekst: Thijs Demeulemeester – Marianne Burton

Ik ga Bouwen & Renoveren

ExtraSlaapcomfort meten

Precies omdat het kiezen van een matras zo persoonlijk en lichaamsgebonden is, trachten verschillende winkels en centra een gepersonaliseerde service te bieden. Dergelijke systemen hebben zo hun beperkingen en het is altijd goed om alert te zijn. Zo meet Sleepy uw Slaap-dna®. Deze Digitale Nachtrust Analyse houdt in dat u op een testbed gaat liggen, waar de bedbodem helemaal voor u ingesteld wordt. Allerlei sensoren meten uw lichaamsprofiel en op basis daarvan wordt de verstelbare lattenbodem ingesteld. Zowel zij- als ruglig worden gemeten. De service is volledig gratis en zonder aankoopverplichting. Al is het meetsysteem wel gelinkt aan de Ergosleep bodems: lattenbodems waarvan elke lat op een aparte hoogte kan worden ingesteld. U heeft dan m.a.w. uw persoonlijke lattenbodem.

Slaapcomfort objectief en wetenschappelijk meten, is het doel van het Hasseltse Bedmeet Center. Anders gezegd: ergonomen berekenen er voor iedereen individueel de perfecte matras, aan de hand van vier parameters: spierweerstand, spierspanning, spierbalans en thermisch profiel. “De matras moet aangepast zijn aan je rug,” zegt Patrick Crommen, hoofd van het Bedmeet Center. “Tijdens een consultatie wordt je rug in buik-, zij-, en rugligging opgemeten op verschillende matrassen. Op basis van die gegevens stellen we een topografische kaart op. En die ziet er bij elke rug compleet anders uit.” Uit de data leidt het Bedmeet Center jouw perfecte slaapinfrastructuur af. En dat is lang niet altijd de duurste. Een consultatie kost 75 euro voor een persoon, 125 euro voor twee. Er is geen aankoopverplichting, maar wie een bed koopt krijgt het bedrag terugbetaald.

Het perfecte kussen

Even essentieel voor een goede nachtrust is het hoofdkussen, ook al wordt dat vaak vergeten. We testen kussens samen met professor ergonomie Richard Goossens.

1. Ligt uw hoofd in één lijn met de nek en rug in rugligging? Een hoofd weegt ongeveer vijf kilogram. Zonder kussen zakt het in ruglig naar achter. Het kussen moet zorgen dat het hoofd niet te ver naar achter of voor doorbuigt.

2. Is de nek niet te veel doorgebogen in zijligging? Het kussen moet in zijligging het hoogteverschil opvangen tussen je hoofd en schouders. Mensen die zonder kussen slapen, gebruiken vaak hun armen als surrogaatkussen.

3. Hoe diep wilt u in het kussen wegzakken? Zoek een kussen waarin u niet te gemakkelijk wegzakt, zodat u uw hoofd nog kan draaien. Heeft uw hoofd in ontspannen toestand de neiging om weg te draaien op het testkussen, kies dan een kussen waarin u dieper ligt.

4. Een kussen van latex, dons of polyester aanschaffen? Latex kussens zijn orthopedisch gezien veruit de beste, maar helaas ook duur (zie kader). Kussens van dons zijn nog prijziger, tenminste als ze echte dons bevatten en geen verenvulling. Ze zijn heel erg licht en goed bestand tegen zweten. Een synthetisch kussen is de goedkoopste optie, maar gaat het minst lang mee, omdat de vezels snel platgedrukt raken.

5. Vraag aan de verkoper of u eventueel een aantal kussens thuis mag testen.

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels