“Waarom zou een klein appartement niet kwalitatief kunnen zijn?”

Actualiteit, Architecten, ingenieurs, landmeters, veiligheidscoordinatoren, bouwbedrijven, Immo, Residentiële vastgoedprojecten

Architect Patrick Lootens houdt niet van regeltjes. Om een antwoord te bieden op de woonuitdagingen van de toekomst, hebben we creativiteit en overleg nodig, argumenteert hij. Overreglementering fnuikt dat proces.

Patrick Lootens, samen met Mauro Poponcini, oprichter en partner van POLO Architects, verwacht boeiende tijden op de Antwerpse woningmarkt. “De bevolkingsprognoses gaan uit van 30.000 nieuwe gezinnen in Antwerpen tegen 2030. Als architecten zullen we ideeën moeten aanreiken over nieuwe woonvormen.” Hij ziet nog een belangrijk rol voor de hedendaagse architect: die van bruggenbouwer. “De relatie is al wel verbeterd, maar ik zie nog te vaak een stellingenoorlog tussen de overheid en de private sector. Wederzijds wantrouwen ook. Een kwalitatief project medieert tussen beide partijen. De architect is dan vaak een facilitator of intermediair.”

Anticiperend op die verwachte bevolkingstoename wordt er al stevig gebouwd in Antwerpen, maar dan vooral appartementen. Zal dat leiden tot een verschraling van het woningaanbod?

Patrick Lootens: Antwerpen is meer dan het gebied intra muros. Er is de 19e-eeuwse gordel, de 20e-eeuwse gordel… Bij al die deelgebieden hoort een verschillende strategie en een andere aanpak. Het district Zandvliet-Berendrecht-Lillo, bijvoorbeeld, maakt deel uit van de stad maar biedt een heel andere woonomgeving met andere mogelijkheden dan de binnenstad. Op die manier blijft een zekere diversiteit in het woningaanbod gegarandeerd. Vergeet ook niet dat klassieke woningen met een tuin nog een ruim aandeel vertegenwoordigen binnen het bestaande woningaanbod. En ook in het nog te creëren aanbod hebben die op sommige locaties zeker nog een toekomst. Maar het is ondenkbaar dat Antwerpen die nood aan 30.000 nieuwe wooneenheden zou kunnen invullen met uitsluitend grondgebonden woningen. Daar is gewoon de ruimte niet voor. Dus ook in de 20e-eeuwse gordel zullen we moeten verdichten. Tegelijkertijd is er de uitdaging om de stad leefbaar en aangenaam te houden. Kwalitatieve, collectieve buitenruimte is daarin volgens mij een sleutelbegrip.

Is meer collectieve ruimte, binnen en buiten, ook een oplossing om wonen betaalbaar te houden?

© Stijn Bollaert

Lootens: Verschillende uitdagingen komen nu samen. Betaalbaarheid, de demografische groei in de steden en de bijhorende druk op de beschikbare ruimte, wijzigende gezinsvormen met veel eenpersoonsgezinnen, de mobiliteitsproblematiek… Dat noopt ons tot het zoeken naar nieuwe woonvormen waarin meer collectieve ruimte wel een rol kan spelen.

Wij proberen ook meer en meer perceel- en projectoverschrijdend te denken en te werken. Zo is het soms moeilijk om op een relatief klein perceel voldoende kwalitatieve buitenruimte te creëren, maar dat hoeft geen probleem te zijn als er in de onmiddellijke omgeving een park of een mooie tuin is. Een woonproject hoeft niet alle vragen en noden in te vullen, want er is ook de wijk waarin het zich nestelt. De ontwikkelingen rond Brouwerij De Koninck aan het Albertpark zijn daar een mooi voorbeeld van. Er groeit daar een soort dorpje in de stad, waarbij verschillende projecten, functies en actoren – privaat en publiek – elkaar versterken.

We werken volop mee aan de heropwaardering van die wijk. Onder meer met het toegankelijk maken van de brouwerijsite voor de buurt, de renovatie van de vroegere Electrabeltoren en de ontwikkeling van een woon-zorgcentum in de Boomgaardstraat. In dezelfde buurt zijn we ook betrokken bij de projecten YUST en Electri-City. Beide residenties spelen in op de stijgende vraag naar compactere woningen door kwaliteitsvolle private ruimte te combineren met gedeelde voorzieningen en collectieve buitenruimte.

De vastgoedtip van Patrick Lootens

“Staar je niet blind op het pand. Sommige mensen worden verliefd op een woning, maar wonen doe je ook in een buurt. En om echt fijn te wonen moet het klikken met die buurt. Veel mensen onderschatten dat.”

Moeten we ook kleiner bouwen en wonen?

Lootens: Binnen de steden zie ik de vraag naar kleinere wooneenheden toch toenemen, vooral bij jongere mensen. Sommigen vinden die compactheid juist een kwaliteit, want zo’n kleine woning vergt minder onderhoud en het energieverbruik zal ook lager zijn.

Er zijn enkele interessante initiatieven die daarop inspelen, maar die botsen toch nog vaak op de regelgeving. Dat is jammer. Want waarom zou je in een klein appartement niet kwalitatief kunnen wonen? Veel hangt af van hoe je die woning ontwerpt en maakt. Het is dus aan ontwerpers en bouwers om te bewijzen dat het kan. Maar als je de oefening al niet mag maken omdat de regels het niet toelaten… Transformatietrajecten vergen veel creativiteit en overleg. Met overreglementering fnuik je dat proces.

Binnen de provincie Antwerpen gaat er veel aandacht naar de stadsontwikkeling en de projecten in Mechelen en Antwerpen. Turnhout komt minder in beeld. Ten onrechte?

Lootens: Ik zie de stadsontwikkeling toch gunstig evolueren in Turnhout. Met meer dan 40.000 inwoners heeft Turnhout ook een interessante schaal. Akkoord, het is niet Antwerpen of Gent, maar is er toch voldoende kritische massa voor een interessant voorzieningenaanbod. En die relatieve kleinschaligheid is ook aantrekkelijk. Je zou Turnhout “vriendelijker” kunnen noemen. Dat de prijsevolutie van de woningen er wat achterop hinkt, heeft wellicht veel te maken met de afgelegen ligging. Mensen die mobiel moeten zijn in heel het land, verkiezen vaak een woning op de as Antwerpen-Brussel.

Tekst Laurenz Verledens


Met meer dan 85 medewerkers – architecten en stedenbouwkundigen – is POLO Architects een van de grotere Vlaamse architectenbureaus. Het opdrachtenspectrum van het bureau is zeer breed: stedenbouwkundige studies, residentiële projecten, kantoren, scholen, zorgcentra, culturele, commerciële en industriële projecten. Private en gemeenschapsprojecten, en zowel nieuwbouw als renovatie.

Het bureau is prominent aanwezig op de Antwerpse woningmarkt. Op het Eilandje tekende POLO Architects mee aan het ontwerp van Cadiz en India-Natie, en aan de andere kant van de stad is Kaai Nieuw Zuid, gelegen naast het voormalige goederenstation Antwerpen-Zuid, van hun hand. In Mechelen staat onder meer Het Clarenhof op hun palmares. Ook het masterplan voor de nieuwe woonwijk Eksterlaer in Deurne draagt de stempel van POLO Architects.

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels