Wat vindt u in lampenland?

Wat vindt u in lampenland?

Verlichting

Nieuwe technische ontwikkelingen op het terrein van dynamisch en 'gezond' licht, daglicht en lichtontwerp dienen zich voluit aan. In en buiten de woning. En natuurlijk is er ook de opmars van ledlicht. Opvallend in lichtland zijn factoren als energiezuinigheid en levensduur. Geen adviseur, fabrikant of ontwerper die daar nog omheen kan.

“De lampenmarkt is enorm uitgebreid”, zegt lichtconsulente Anne Hof van het bedrijf Omnica. De afgelopen dertig jaar heeft ze tal van ontwikkelingen meegemaakt. Kortom, ervaring zat. Ze beseft dat het voor de gemiddelde consument een hele opgave is om het immense lichtaanbod en de toepassingen van licht te doorgronden. “De juiste lamp wordt gekozen op basis van rendement en verbruik t.o.v. de te verlichten ruimte”, verklaart Anne Hof. “In huis gebruiken we meestal gewone gloeilampen, energiebesparende lampen en laagspanningslampen. Wat we zien, is dat de gloeilamp steeds vaker vervangen wordt door de spaarlamp. Net als de fluorescentielamp – de tl-lamp -, is deze met gas(sen) gevuld en vraagt daardoor een bepaalde opwarmingstijd. Als je deze lamp veel aan- en uitdoet, gaat dit ten koste van de energie en de levensduur.” Haar raad: gebruik een spaarlamp bij voorkeur op een plek waar het licht lang aanblijft.

Intussen is de fluorescentielamp verbeterd. Anne Hof: “De eerste fluorescentie- en spaarlampen waren voorzien van conventionele voorschakelapparatuur en starters, terwijl nu beide meestal elektronisch zijn. Dit houdt in dat de lamp meteen oplicht en we niet meer zo lang moeten wachten vooraleer het licht aanknippert. Is de lamp stuk dan wordt ze uitgeschakeld en blijft ze niet meer zoals vroeger flikkeren. De lichtkleur van dit type lampen is evenwel kouder dan het warme licht van de gloeilamp, al zien we toch stilaan verbetering.”

Led en powerled

Ledlicht is allang geen noviteit meer. Led’s vormen de cijfers op onze digitale wekkerradio’s, ze verlichten de functielampjes op het dashboard van onze auto, ze verlichten de “AAN”-lampjes in talloze huishoudelijke apparaten, uiteenlopend van elektrische scheerapparaten tot dvd-spelers. Het zijn die kleine lampjes die knipperen, terwijl gegevens door de modem van onze pc gaan. Het is daarom geen echte verrassing dat er jaarlijks miljarden piepkleine halfgeleidersandwiches, oftewel led’s, verkocht worden. Anne Hof: “Je ziet licht, maar het ‘verlicht’ niet. We hebben het dan wel over de conventionele 5 mm led, die gebruikt wordt als signalisatie. De laatste tijd probeert men uit de led meer licht te krijgen en dit is het begin van de powerled zoals we die nu kennen. Bekend is de Luxeon lamp van Philips, maar de powerled staat nog min of meer in de kinderschoenen. De opmars is echter groot en het wordt ook het licht van de toekomst genoemd.”

Een ledlamp verbruikt zeker drie keer minder dan de laagspanningslamp die op haar beurt de helft minder verbruikt dan de gewone gloeilamp. Naarmate het type lamp heb je daarom meer of minder vermogen nodig. Je kunt stellen dat een gewone gloeilamp van 40W overeenkomt met een halogeen-laagspanningslamp van 20W en een led van 7x1W. Net als bij de reflector laagspanningslampen kan met led het licht ook gebundeld worden in verschillende stralingshoeken. Anne Hof: “Led is vrij van uv-stralen en geeft geen warmte af. Ideaal voor het verlichten van schilderijen, oude boeken, chocola etc. De levensduur is spectaculair. Terwijl een gloeilamp 800 tot 1000 uren kan branden, haalt een ledlamp 50 000 tot 100 000 uren brandtijd. Een halogeen-laagspanningslampje brandt maximaal 4000 à 5000 uur, fluorescentie- en spaarlampen 6 tot 12 000 uur. Helaas is ledlicht niet ‘warm’, zodat het in de huiskamer nog niet echt van toepassing is, tenzij in combinatie met gewone verlichting.”
Led heeft bovendien als extraatje dat het mogelijk wordt om verschillende kleursferen te creëren. De RGB Powerled, bijvoorbeeld, combineert de kleuren rood, groen en blauw in één lamp. Deze wordt gevoed door een omvormer (alle ledlampen overigens) en een programmator, die deze kleuren met elkaar mengt, zodat je bijna alle kleuren van de regenboog kunt creëren. Je kunt dan een kleur vasthouden of het hele programma bv. om de 30 seconden laten aflopen. Hiermee krijg je de meest fantastische effecten. Leuk bijvoorbeeld in een tuin of op een muur.

Opmerking: Sommige halogeenlampen werken op 220V, hebben een zelfde lampvoet als de klassieke gloeilamp en kunnen zonder meer in dezelfde armaturen gebruikt worden.

Geprogrammeerde sfeer

Net zoals consulent Anne Hof, beaamt ontwerper Erik Huysmans van het studiebureau Tekna in Lokeren dat ledlicht zich ondanks alles in een experimentele fase bevindt. “Echt fatsoenlijke ledlampen heb ik nog niet gezien. Althans niet in de woonsfeer. Het is bovendien moeilijk te bundelen, led vereist een zekere optica.” Huysmans’ bureau adviseert lichttoepassingen. Zo introduceerde hij een speciale verlichting in een raamprofiel van een woning van architectenbureau Vanderperren bvba. De seriële plaatsing van de kleine T1 lamp van Philips zorgt bij ontsteking voor een aparte sfeer en speciaal effect. Architecten houden zich tegenwoordig evenveel bezig met kunstlicht als met daglicht. Zowel binnen als buiten. Wie ’s avonds langs onze autowegen snort, ziet het resultaat: steeds meer bedrijfsgebouwen zijn ‘uitgelicht’ alsof het om belangrijke monumenten gaat. Identiteit en naamsbekendheid spelen daarin mee en het licht krijgt de rol van betekenisgeving.

In onze woning zijn we evenmin bij het peertje van Edison gebleven. Allerlei architecturale en industriële toepassingen sluipen onze huizen binnen. En door de razend snelle ontwikkeling van de elektronica en domotica hebben we tegenwoordig een pak sferen beschikbaar. Architect Kurt Vandenbogaerde woont in een 17de-eeuws huis in Brugge, maar de techniek en de verlichting is beslist van onze tijd. Met zijn afstandbediening tovert hij de ene sfeer na de andere. Het licht in huis stemt hij af op de plek. In zijn badkamer koos hij – verrassend, want veel mensen houden niet van dit soort licht – bewust voor koud industrieel licht. Kurt Vandenbogaerde: ” Het is een industriële noodverlichting die ik heb laten ombouwen tot gewone verlichting. Normaliter gebeurt de voeding door batterijen, nu op normale spanning. Verder gebruikt hij licht om architecturale aspecten te benadrukken. Zo plaatste hij achter de trap een eenvoudige tl-verlichting onder een plexiplaat. Kurt Vandenbogaerde: “Dit zorgt niet alleen voor voldoende klaarte, het maakt de constructie ook lichter. De treden zijn verlicht zonder dat je er hinder van ondervindt, omdat de mat witte plexiplaten het typisch tl-effect bufferen.”

Slim: laat de zon uw verlichting betalen

Zuinig met energie en besparen op de elektriciteitsrekening. Het zijn twee aspecten die steeds vaker een doorslaggevende rol spelen in de keuze van verlichting. Ideaal zou natuurlijk zijn als we het daglicht maximaal in onze huizen konden binnenbrengen, zodat we slechts minimaal gebruik moeten maken van elektrische verlichting. Steeds meer bedrijven zijn op zoek naar manieren om dat te realiseren. Eco Products & Services (EPS), Oostende, is zo’n bedrijf en introduceert nu de SunTracker op de Europese markt. De SunTracker is een daglichtkoepel. Maar niet zomaar een daglichtkoepel, het is een ‘actief daglichtsysteem’. De SunTracker combineert de passieve eigenschappen van een traditionele lichtkoepel met een ‘actieve’ component. Daardoor is de stand van de zon niet meer doorslaggevend voor de mate aan licht dat een gebouw wordt binnengeleid. Hiervoor zorgen de drie roterende spiegels onder de koepel van 126 op 126 cm, die worden aangedreven door een geprogrammeerde micromotor. Deze reflectoren positioneren zich om de 10 minuten in rechte lijn met de zon. Op die manier wordt zonlicht ‘binnengehaald’, zelfs wanneer de zon laag aan de hemel staat. Zo kan een gebouw gedurende een veel langere periode van de dag verlicht worden. Het actieve systeem voorziet tot 9 maal meer licht en tot 50% langer een gemeten hoeveelheid aan licht dan om het even welk traditioneel systeem. (Prijs op aanvraag.)

Ander voorbeeld is het Zweedse bedrijf Parans. Op de vakbeurs Light & Building in Frankfurt introduceerde dit een natuurlijk verlichtingssysteem, dat zonlicht door een optische glasvezelkabel naar binnen leidt. Door natuurlijk licht naar ruimten te leiden waar mensen wonen en werken, willen de Zweden het contact tussen mens en natuur herstellen. Veel aandacht gaat hier naar design om de techniek interessant te maken voor interieurontwerpers en architecten.

De lichttunnel van Velux

De lichttunnel vormt de verbinding tussen een beglaasde opening in het dak en een glasruit van acryl die in het plafond van een donkere ruimte geplaatst is (badkamer, hall, gang…) waardoor deze natuurlijk daglicht krijgt. Deze flexibele tunnel tussen het dak en het plafond heeft een diameter van 35 cm en neemt slechts een minimale ruimte in op de zolder.

Tekst Philip Willaert

Ik ga Bouwen & Renoveren

Tips

Wil je een gloeilamp vervangen door een spaarlamp? Deel dan het vermogen van de gloeilamp – uitgedrukt in Watt – ongeveer door vier.

Gloeilamp Spaarlamp

  • 40 Watt 7 tot 9 Watt
  • 60 of 75 Watt 11 tot 16 Watt
  • 100 Watt 18 tot 23 Watt

Extra: verlichtingsobjecten in soorten

Uplights

Met behulp van uplights is het mogelijk een ruimte met een laag plafond hoger te laten lijken. Uplights zijn verkrijgbaar in staande lamp en wandlamp uitvoering.

Downlights

Deze lampen zijn geschikt om aan het plafond te hangen, en zorgen voor een gericht licht, bijvoorbeeld goed boven een eettafel toe te passen.

Staande lampen

Deze zijn zowel verkrijgbaar als spreider en als richter, of als een combinatie van beide. De functie van de spreider is de kamer te voorzien van een gezellige algemene verlichting, waarbij de richter dienst kan doen als leeslamp bij een fauteuil. Een halogeenlamp is het meest geschikt als leeslamp, omdat dit licht erg helder is, en rustig.

Tafellampen

De tafellamp is uitermate geschikt voor een mooie sfeervolle verlichting in de kamer. Voorzien van een tenminste 60 watt lamp is deze lamp ook bruikbaar als bureaulamp en leeslamp.

Plafondlampen

Deze lampen zijn er in soorten. Meest bekend zijn deze met naar beneden gericht licht. Maar er zijn er ook met omhoog gericht licht, waardoor je via het plafond de ruimte verlicht.

Wandlampen

Een wandlamp kan als decoratie worden gebruikt, voor het aanlichten van schilderijen, maar kunnen ook in bepaalde ruimtes een toepassing krijgen. In de badkamer, bijvoorbeeld, in de inkomhal of de traphal.

Links

Tips om te besparen op elektriciteit vind je op Energiesparen en NetOnline

Niet gevonden wat je zocht?

Probeer het nogmaals in onze zoekmachine.

Gerelateerde artikels